टेक मराठी सभा -२

टेक मराठीच्या पहिल्या सभेला मिळालेल्या प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद! या महिन्यात दुसरी सभा आयोजीत करण्याचा आमचा मानस आहे. यावेळीदेखील आपण सर्व चांगला प्रतिसाद द्याल ही अपेक्षा आहे. सभेबद्दल माहिती:

विषय: मराठी ब्लॉग / वेब-साईट कशा तयार करायच्या, याविषयी मार्गदर्शन ( अधिक माहिती येत्या काही दिवसात कळवू ).
वक्ते: श्री. प्रसाद शिरगावकर
श्री. प्रसाद शिरगावकर हे मराठी वेब-साईट डॉट कॉमचे संस्थापक असून, मराठीमध्ये नवनवीन दर्जेदार अत्याधुनिक संकेतस्थळे निर्माण करण्यासाठी कार्यरत आहेत.

कधी : दि. २५ -०९-२०१०

वेळ: दुपारी ४:०० ते ६:००
स्थळ: अजून नक्की नाही, लवकरच कळवण्यात येईल.

आपण सर्वांनी या सभेला अवश्य उपस्थित रहावं.

**ही सभा सर्वांसाठी विनामूल्य आहे.

डिस्क डिफ़्रॅगमेंटेशन!

डिस्क डिफ़्रॅगमेंटेशन (Disk Defragmentation) हा मायक्रोसॉफ्ट ऑपरेटिंग सिस्टममध्ये उपलब्ध असणारा एक उत्तम पर्याय आहे.  याचा उपयोग काय, कशासाठी, कसे करायचे ते या लेखामधे पाहू.

ही प्रक्रिया आपल्याला डिस्कवरील सर्व फाईलस एकसंध पद्ध्तीने ठेवण्यास मदत करते. अनेकदा आपण फाईल डिस्कवर कुठेतरी सेव्ह करतो. कालांतराने त्या डिलिट करतो, काही नविन तयार करतो. ही प्रक्रिया सतत चालू असते. त्यामुळे प्रत्येक वेळेला फाईल एकसंध मेमरी लोकेशनमधे राहतीलच असे नाही. त्यामुळे त्या जर सलग जागेत सेव्ह असतील, तर सलग मोकळी जागा आपल्याला मिळेल.

वरील चित्रात आपणास, उपलब्ध जागेअनुसार फाईल कशा सेव्ह होतात याचा अंदाज येईल. अशा इतस्तत: पसरलेल्या फाईलस नीट लावण्यासाठी या डिस्क डिफ़्रॅगमेंटेशन (Disk Defragamentation) चा वापर केला जातो.

याचा फायदा असा की, हार्ड डिस्कला फाईल वाचण्यासाठी एक हेड असते, हे हेड सर्व ठिकणी न फिरता सलग काही जागा फिरेल, अर्थातच त्यामुळे आपल्याला फाईल लवकर मिळेल न स्पीडसुद्धा सुधारेल.  म्हणजेच कार्यक्षमता वाढेल, आहे की नाही गंमत

हे कसे करायचे ते आपण आता पाहू.

तर ही प्रक्रिया, आपल्या कॉम्पुटरच्या देखभाली अंतर्गत मोडते.  ही सोय Start -> Programs -> Accessories -> System Tools -> Disk Defragmentor येथे उपलब्ध आहे.

येथे गेल्यावर वरील चित्रात दाखविल्याप्रमाणे, आपली स्क्रिन दिसेल. आपल्या कॉम्पुटरवरील सर्व ड्राईव्ह दिसतील, मोकळी जागा दिसेल. त्या प्रत्येक  ड्राईव्हवर क्लिक केल्यावर आपण “Analyze” हे बटण दाबून, त्या ड्राईव्हला डिफ़्रॅगमेंटेशनची गरज आहे का हे पाहू शकतो. जर गरज आहे असा निकाल आला तर “Defragment” हे बटण दाबून तुम्ही डिफ़्रॅगमेंटेशन सुरू करू शकता.

वरील चित्रात डिफ़्रॅगमेंटेशनच्या आधीची व नंतरची स्थिती दर्शवली आहे. सर्व फाईल एका बाजूला आल्या व सलग जागा रिकामी झाली.

तेव्हा ही प्रक्रिया महिन्यातून एकदा करायला हरकत नाही!

विशेष नोंद : यासाठी १५% जागा मोकळी लागते.

<em> वरील चित्रे http://en.wikipedia.org/wiki/Defragmentation येथून घेतली आहेत. </em>

हे SEO काय आहे ?

हा मूळ लेख http://techmr.wordpress.com वर अक्षय सावध यांनी लिहिला असून येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो परवानगीने पुन:प्रकाशित केला आहे.

नमस्कार मंडळी,
आपण जर मायाजाळाचा (Internet) नेहमी वापर करत असाल,पण संगणकाचे तज्ञ नसाल. तर तुमच्या मनात SEO हा शब्द नेहमी प्रश्न निर्माण करत असेल. त्याच प्रमाणे संगणकिय अभियंते बोलतांना नेहमीच, ’ SEO ला पर्याय नाही ’, ’संकेतस्थळ लोकप्रिय करण्यासाठी SEO माहितीगारला भेटा ’. मी ही वाक्य नेहमी ऐकायचो. नंतर मी याचा शोध घेतला. त्याची जी माहिती मला मिळाली, ती मी आपल्या समोर मांडत आहे. SEO हा फ़ार मोठा विषय आहे. त्यात जितकं आत शिरलं तितकी त्याची खोली वाढते. त्यामुळे या लेखात आपण SEO ची ओळख व ठळक बाबी जाणून घेऊ.

SEO म्हणजे Search Engine Optimization. ही एक पध्दत आहे ज्याने आपल्या संकेतस्थळावर भेटी देणा-यांची संख्या आपण वाढवू शकतो. पण असे करतांना प्रक्रिया अगदी नैसर्गिक असावी म्हणजे त्यावर काही पैसा वा खास algorithm लावले गेले नसावे. यासाठी सरळ शोधयंत्र संकेतस्थळाचा (सर्च इंजिनचा) वापर व्हावा. ते कोणतेही शोधयंत्र संकेतस्थळ विक्रिकलेचा (सर्च इंजिन मारर्केटिंग) वापर न करता व्हावे.

आपणा सर्वाना माहित आहे की गुगल हे सर्वात लोकप्रिय सर्च इंजिन आहे. त्यामुळे सर्वाचा ओढा या संकेतस्थळावर आपले पान यादित वर कसे येइल याकडे असतो. त्यासाठीच SEO ची मदत घेतली जाते. SEO चा वापर करुन आपण आपले संकेतस्थळाचे पान SERPs वर अधिका-अधिक वर आणू शकतो. SERPs हे Search Engine Result Pages म्हणजे शोधयंत्र संकेतस्थळावरिल शोध यादी. जेव्हाही आपण काही शोधतो तेव्हा आपल्या समोर एक यादी येते. जसे खाली पाहा. “मराठी” टाकल्यावर अशी यादी येते.यात आपल्या संकेतस्थळाचे नाव वर असण्यासाठी SEO चा उपयोग होतो.

ही एवढी खटाटोप यासाठी की जेवढे तुमचे पान यादीत वर येईल, तेवढ्या त्यावर होणा-या भेटी वाढतील. SEO चे लक्ष्य वेगवेगळे असु शकते. काही संकेतस्थळांसाठी असु शकते तर काही चित्रफ़िती, छायाचित्रे इ. साठी असु शकते.त्याचप्रमाणे शोधयादी प्रत्येक देश व भागाप्रमाणे बदलू शकते. जसे भारतात भारतीय शब्दाला अधिक महत्व असते.जी यादी google.com वर येइल ती google.co.in वर तशीच येइल असे नाही.त्यात बदल असू शकतो.

एक गंमत – कधी गुगल संकेतस्थळावर गुगल सर्च टाकुन बघा. गुगलचा कितवा नंबर येतो.

SEO हे “शब्द केन्दीत”( Keyword Centric) आहे. इथे शब्दांना खास महत्व आहे. जसे की, www.companyname.com व www.india-fruits.com यातील दुसरे नाव यादीत नेहमीच वर राहिल. असेच SEO चे अनेक बारकावे आहेत.या लेखात सर्व काही लिहिणे अशक्यच आहे.

तरी जर आपल्याला अधिक माहिती हवी असल्यास येथे पाहवे – http://bit.ly/goqJ

आपल्याला हा लेख कसा वाटला हे करुर कळवावे.

(फोटो – आंतरजालावरून साभार )
हा मूळ लेख http://techmr.wordpress.com वर अक्षय सावध यांनी लिहिला असून येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो परवानगीने पुन:प्रकाशित केला आहे.

इन्स्क्रिप्ट कळफलक(की-बोर्ड) टंकन शिकवणी

युनिकोड तर चालू झाले पण टायपिंगचे काय असा प्रश्न आपल्याला अनेकवेळा विचारला जातो. आपण इन्स्क्रिप्टचा पर्याय दिला तरी ‘हे कसे शिकायचे’ हा प्रतिप्रश्न असतो. अशावेळेस हे सोपे आहे, दोन दिवसांत शिकून होईल असे उत्तरे देण्याशिवाय पर्याय आपल्याकडे नसतो.

खरेतर C-DAC ने काही वर्षांपूर्वी Inscript Dos based Inscript tutor तयार केला होता. त्याचा फारसा प्रसार झाला नाही. नितिन निमकर यांनी त्याची झिप फाईल http://quest.org.in/Unicode/kbdtut.zip येथे ठेवली आहे.

त्यामुळे यापुढे इन्स्क्रिप्ट कसा शिकायचा हे रडगाणे न होता या शिकवणीमुळे चैतन्यनिर्मितीचे साधन होईल अशी अपेक्षा आहे. आपल्या संगणकावर ही शिकवणी चालू करण्यासाठी पुढील कृती करा-

१. आपल्या संगणकावर typing tutor नावाचा फोल्डर तयार करून त्यात वरील संकेतस्थळावर ठेवलेली झिप फाईल extract करून घ्या.
२. त्यातील KBDTUT नावाच्या फाईलवर दोनदा क्लिक केल्यावर शिकवणी चालू होते.
३. configuration मध्य जाऊन मराठीचा पर्याय निवडा..मराठीत माहिती मिळते

वरील कृती XP साठी सहज होते..मात्र VISTA व 7 साठी काही समस्या येतात.या संदर्भात आम्ही तज्ज्ञांशी बोलत आहोत..मार्ग सापडल्यावर लगेचच कळवू.

– राममोहन खानापूरकर (कार्यवाह, मराठी अभ्यास केंद्र)

HTML भाग १: ओळख

बरं कामापुरती HTML कित्येकांना येते, जे लोक नेटवर सतत सर्फिंग करत असतील, विविध ब्लॉग्जवर कमेंट्स देत असतील, त्यांना HTML च्या काही थोड्याफार फॉर्मॅटिंग टॅग्ज माहित असतील. पण कित्येक जण असेही आहेत, ज्यांना HTML चे किंचीतही ज्ञान नसेल… अश्यांसाठी, ह्म्म, नक्कीच HTML ला नवख्या असणार्‍यांसाठी ही लेखमालिका आम्ही सुरू करीत आहोत, त्याचा हा पहिला भाग, म्हणजेच HTML ची ओळख…!

या लेखात HTML काय आहे, HTML चा उपयोग काय, वेब पृष्ठे काय असतात, वेब डॉक्युमेण्ट्स काय असतात, HTML कशी शिकता येईल, त्यासाठी कोण-कोणती साधने/टूल्स लागतील, हे आपण पाहणार आहोत… नंतर या लेखमालिकेच्या पुढील भागांमध्ये HTML मधील विविध टॅग्जचा योग्य उदाहरणांसहित वापर, व इतर बरीच माहिती आपण समजावून घेणार आहोत… लेखाबाबत काही शंका असतील, तर त्या प्रतिक्रियांच्या रुपात अवश्य कळवा…

॑

HTML काय आहे?

HTML ही एक संगणकीय भाषा आहे, ज्याद्वारे वेब पृष्ठे बनवले किंवा सजवले जातात.

• HTML हे Hyper Text Markup Language चे संक्षिप्त रूप आहे.

• HTML ही एखादी प्रोग्रॅमिंग लॅन्ग्वेज नसून मार्क-अप लॅन्ग्वेज आहे, हे प्रथम ध्यानात घ्या.

• मार्क-अप लॅन्ग्वेज ही अनेक मार्क-अप टॅग्जचा संच असते.

• HTML अशाच काही मार्क-अप टॅग्जचा वापर वेब पृष्ठे बनवण्यासाठी किंवा सजवण्यासाठी करते.

॑

HTML टॅग्ज

HTML मार्क-अप टॅग्जना सामान्यतः HTML टॅग्ज म्हणून संबोधले जाते.

• HTML टॅग्ज हे सांकेतिक शब्द असतात व ते कोनिय कंसांनी आच्छादलेले असतात. उदा. <html>

• HTML टॅग्ज सामान्यतः जोड्यांमध्येच येतात. उदा. <b> आणि </b>

• या टॅग्जच्या जोडीतील पहिली टॅग ही स्टार्ट/ओपनिंग टॅग असते, तर दुसरी टॅग ही एण्ड/क्लोजिंग टॅग असते.

• जर या लेखामधील एखाद्या उदाहरणामध्ये तुम्हाला अजुनही अपरिचित असलेल्या टॅग्ज दिसल्या तर मुळीच घाबरून जाऊ नका. लेखाच्या उत्तरार्धापर्यंत तुम्हाला त्या टॅग्जविषयी योग्य माहिती निश्चितच मिळेल!

॑

HTML डॉक्युमेण्ट्स आणि वेब पृष्ठे

• HTML डॉक्युमेण्ट्स हे वेब पृष्ठांचे वर्णन करतात.

• HTML डॉक्युमेण्ट्स मध्ये HTML टॅग्ज आणि साधा मजकूर असतो/असू शकतो.

• HTML डॉक्युमेण्ट्सना वेब पृष्ठे देखील म्हटले जाते.

तुमच्याकडे असणारे एखादे वेब ब्राउजर (उदा. इंटरनेट एक्स्प्लोरर, मोझिला फायरफॉक्स, ओपेरा इत्यादी) वापरण्यामागचा मूळ उद्देश एवढाच की HTML डॉक्युमेण्ट्स वाचणे आणि तुम्हाला समजण्यासाठी त्यांना वेब पृष्ठे म्हणून दर्शवणे. वेब ब्राउजर HTML टॅग्ज जशाच्या-तशा न दर्शवता त्यांचा वापर करून व्यवस्थित सजवलेले वेब पॄष्ठ दर्शवते.

खालील एक सोपे HTML उदाहरण बघा:

<html>
<body>
<h1>पहिली हेडिंग (शिर्षक)</h1>
<p>परिच्छेद</p>
</body>
</html>

वरील उदाहरणाची कारणमीमांसा:

• <html> आणि </html> मधील सर्व मजकूर वेब पृष्ठाचे वर्णन करतो.

• <body> आणि </body> मधील मजकूर हा पृष्ठाचा दर्शनिय भाग आहे, म्हणजे तो वेब पृष्ठावर तुम्हाला दिसू शकतो.

• <h1> आणि </h1> मधील मजकूर हा शिर्षकासारखा जरा मोठा दिसेल.

• <p> आणि </p> मधील मजकूर परिच्छेद दर्शवेल.

॑

या लेखाचा उपयोग घेण्यासाठी तुम्हाला काय लागेल:

• कोणतेही HTML एडिटर, उदा. नोटपॅड

• कोणतेही वेब ब्राउजर उदा. इंटरनेट एक्प्लोरर/मोझिला फायरफॉक्स/गुगल क्रोमिअम इत्यादी

आणि कशाची मुळीच गरज पडणार नाही:

• कार्यशील इंटरनेट जोडणी

• वेब सर्व्हर

• वेब साइट

॑

(क्रमश…)

खराब वा चरे पडलेल्या Cd / DVD मधून data कसा मिळवायचा?

ओरखडे असलेल्या / खराब CD/ DVD वरील माहिती कॉपी होणे  फार कठीण काम असते.त्यातून जर  data हवा असेल तर कसा मिळवायचा? यासंबधी फार उपयुक्त लेख http://www.netbhet.com/2010/04/recover-data-from-scratched-and-damaged.html येथे प्रसिद्ध आहे.

Bad CD DVD Reader हे सॉफ्टवेअर वापरून data कसा मिळवायचा, याबद्दल विस्तृत माहिती screen shots सहित  उपलब्ध आहे.

मूळ लेखावरून:

या प्रक्रियेला लागणारा एकूण कालावधी हा CD/ DVD वरील वाचता येण्याजोगी माहीती, CD/ DVD कितपत चांगल्या परिस्थीत आहे, तुम्हाला हव्या असलेल्या माहितीची एकूण Size म्हणजे एम बी आहे की जी बी  यांसारख्या तांत्रिक बाबींवर अवलंबुन असेल. आणि हो कधीकधी जास्त scratches असतील तर काँप्यूटरचा वेग पण कमी होऊ शकतो.

१२ वी नंतर कोणते इंजिनियरिंग कॉलेज व कोणती शाखा निवडायची?

पदवी अभ्यासक्रमानंतर (Graduation) काय करायचे? या मुलाखतीनंतर नविन काब्रा आपल्याशी बोलताहेत  “१२ वी नंतर कोणते इंजिनियरिंग कॉलेज व कोणती शाखा निवडायची ?” याबद्दल!

नविन, हे स्वत: Bharathealth ह्या संस्थेचे सह-संस्थापक व CTO आहेत. तसेच ते PuneTech नावाच्या web-site चे संस्थापक आहेत. त्यांनी Indian Institute of Technology-Mumbai येथून Computer Science मधे B.Tech, त्यानंतर University of Wisconsin-Madison, USA येथून M.S. व  PhD केली आहे. त्यांच्या नावावर ९ पेटेंट आहेत आणि आणखी १२ हून जास्त प्रक्रियेत आहेत.  त्यांनी Symantec Corporation, Teradata Corporation या संस्थांबरोबर काम केले आहे. त्यांच्याविषयी अधिक माहिती तुम्ही येथे पाहू  शकता.
या प्रश्नावर त्यांची मते जाणून घेण्यासाठी खालील  मुलाखत ऐका.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

याच विषयावर, पुणे टेकवर त्यांनी  लेख लिहिला आहे.  तो तुम्ही http://punetech.com/how-to-choose-an-engineering-college-branch-after-12th/ येथे वाचू शकता.

‘युनिकोड मराठी’ कार्यशाळा

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान आणि मराठी अभ्यास केंद्र यांच्या संयुक्त विद्यमाने दि.१०
जुलै २०१० रोजी १० ते २ या वेळेस `युनिकोड मराठी’ कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात येत आहे.

मराठी अभ्यास केंद्राच्या प्रयत्नांमुळे शासकीय आस्थापनांमध्ये युनिकोडचा वापर अनिवार्य करण्यात आला आहे. मात्र अजूनही युनिकोड प्रणाली  आणि इन्स्क्रिप्ट कळफलक यांचा वापर करून मराठीतून काम कसे करावे, मराठीतून ई-मेल व इंटरनेट यांचा वापर कसा करावा याबदद्ल पुरेशी जागृती झालेली दिसत नाही .यादृष्टीने मराठी अभ्यास केंद्राच्या संगणकीय मराठी व माहिती तंत्रज्ञान या गटाने जनजागरणाचा कार्यक्रम हाती घेतला आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून युनिकोडचा वापर करून सर्व संगणक प्रणाल्यांमधून मराठीतून कसे काम करता येईल याची महिती देणारी एक पुस्तिका मराठी अभ्यास केंद्राने प्रकाशित केली असून ती अवघ्या ५रु.मध्ये सर्वांना उपलब्ध आहे.

या उपक्रमाचा पुढचा भाग म्हणून यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान आणि मराठी अभ्यास केंद्र या दोन संस्थांनी युनिकोड मराठीच्या कार्यशाळांची मालिका करण्याचे ठरविले आहे.वर्ड,एक्सेल ,पॉवरपॉईंट , मध्ये मराठीतून काम करणे, मराठीतून ई-मेल करणे,इंटरनेटवर गुगल व इतर यंत्रणांचा वापर करून माहिती शोधणे अशा अनेक बाबींचे प्रात्यक्षिक या कार्यशाळेत दिले जाणार आहे. या कार्यशाळेचे प्रवेश शुल्क ५०रु आहे. अधिक माहितीसाठी राममोहन खानापूरकर (९८२००४००६६) किंवा सुरेश पाटील(९८९२२१९५८३) यांच्याशी संपर्क साधावा.

आपले,

दत्ता बाळसराफ, दीपक पवार

संयोजक   नवमहाराष्ट्र युवा अभियान (अध्यक्ष, मराठी अभ्यास केंद्र)

९८९२७१३०४९/ ९८२०४३७६६५

स्थळ: जनरल जगन्नाथराव भोसले मार्ग, मंत्रालयाजवळ, नरिमन पॉईंट, मुंबई, ४०००२१

टेक मराठीची पहिली सभा!

आम्ही या महिन्यापासून टेक मराठीची सभा आयोजीत करण्याचे ठरवीले आहे . टेक मराठीचे वाचक, लेखक, सल्लगार ही सर्व मंडळी एकत्रित यावी व टेक मराठी परीवाराची प्रत्यक्ष भेट व्हावी, हा या सभेमागचा मुख्य उद्देश आहे.
आपण नुसते एकत्र न येता, काही उपयुक्त माहिती आपल्याला मिळावी या उद्देशाने, दर वेळी काही विषय ठरवून, त्यावर मान्यवर मंडळींची मते आपण ऐकणार आहोत. त्यानंतर व्यक्तीगत भेटींसाठी वेळ ठेवण्यात येईल. यामुळे या सभेचे स्वरूप औपचारिक व अनौपचारीक असे मिश्र असेल. सभेबद्दल माहिती:

*        विषय: Software Development क्षेत्रातील Java Platform वरील  trends

वक्ते: हर्षद ओक-हे Rightrix Solutions चे संस्थापक व IndicThreads.com चे संपादक आहेत. Java या विषयावर त्यांनी ३ पुस्तके लिहिली आहेत. शिवाय, त्यांच्या technology तील योगदानामुळे ते Oracle ACE Director and a Sun Java Champion म्हणून नावाजले आहेत.

* विषय: बराह, क्विलपॅड व गूगल ट्रास्लिटरेटर वापरून मराठी typing कसे करायचे?

वक्ते: मंदार वझे- हे गेले १५ वर्षं IT क्षेत्रात कार्यरत आहेत. सध्या Avaya India Pvt Ltd या संस्थेत ते Senior Module Lead म्हणून कार्यरत आहेत.

* विषय: लिपिकार वापरून मराठी typing कसे करायचे?

वक्ते: नेहा गुप्ता व प्रणम शेट्ये -  लिपीकार टीम

केव्हा -  दि. १९ जून २०१० रोजी दुपारी ४:०० ते सायंकाळी ७:००

स्थळ: Symbiosis Institute Of Comp. Studies & Research(SICSR), अतुर सेंटर, गोखले क्रॉस रोड, मॉडेल कॉलनी, पुणे.

Google Map: http://bit.ly/93USLP

आपण सर्वांनी या सभेला अवश्य उपस्थित रहावं.

**ही सभा सर्वांसाठी विनामूल्य आहे, मात्र कृपया http://techmarathi.eventbrite.com/ येथे  नोंद करावी.

मराठीत टाईप / ब्लॉग / इमेल कसं करायचं?

हा मूळ लेख  http://www.harshadoak.com वर हर्षद ओक यांनी लिहिला असून  http://bit.ly/bBLidn येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो पुन:प्रकाशित केला आहे.

नमस्कार. हा माझा मराठीतला पहिला ब्लॉग आहे. मी मराठी शेवटचं शाळेत लिहिलं आणि आता १५ वर्षांनंतर परत प्रयत्न करतो आहे. अवघड जातयं पण मजा पण येतेय. पहिला मराठी ब्लॉग कशावर लिहू असा विचार करत होतो. मग म्हटलं मराठीत टाईप / ब्लॉग / इमेल कसं करायचं तेच लिहुया.

मराठी टायपिंग

बघितलं तर मराठी टायपिंग करता येणंच महत्वाचं आहे. एकदा ते जमलं की मग इमेल / ब्लॉग / लेख काहीही लिहिणं सोपं आहे. मराठी टायपिंग करण्यामधला मुख्य अडथळा म्हणजे अपल्या सगळ्यांकडचे इंग्रजी भाषेतले कीबोर्ड. कीबोर्डला मराठीत टंकलेखनयंत्र म्हणतात असं दिसतंय, पण आपण मराठी फार ताणायला नको आणि त्याला कीबोर्डच म्हणूया.

मराठी टाइप करायचा एक मार्ग म्हणजे कीबोर्डवरच्या प्रत्येक इंग्रजी अक्षराच्या सुसंगत मराठी अक्षर पाठ करणे. DTP व्यवसायातील काही व्यक्ती अगदी सहज आणि कीबोर्ड कडे न बघता धडाधड मराठी टाईप करतात. पण हे तुमच्या-आमच्यासारख्या क्वचित मराठी टाइप करणाऱ्या सामान्यांना जमण्यातलं नाही.

Transliterate

दुसरा सोप्पा मार्ग आहे तो इंग्रजी मधे टाईप करायचं आणि असं सॉफ्टवेअर वापरायचं की जे त्या इंग्रजीला transliterate करून मराठी करेल. मी transliterate म्हणतोयं आणि translate नाही याची नोंद घ्या. Transliterate म्हणजे एका भाषेतून दुसऱ्या भाषेत अक्षरांच्या उच्चारानुसार भाषांतर. तुम्हाला जर मराठीत ‘खुर्ची’ लिहायच असेल तर तुम्ही इंग्रजीत ‘khurchi’ लिहायच आणि सॉफ्टवेअर आपोआप स्क्रीन वर ‘खुर्ची’ लिहील. Translate करत असतो तर आपण ‘chair’ लिहिलं असतं, पण transliterate मध्ये तसं नाही करत आणि ‘khurchi’ लिहितो.

इंग्राजी – मराठी transliterate साठी Google IME , Shree Lipi, Baraha आणि Lipikaar हे पर्याय आहेत. श्रीलिपी मध्ये सगळ्यात जास्ती features आहेत असं त्यांच्या संकेतस्थळावरनं वाटतायं तरी, पण श्रीलिपी फुकट मिळणारं सॉफ्टवेअर नाहीये. लिपिकारमध्ये पण १७ भाषांमध्ये लिहायची क्षमता आहे पण लिपिकारवरचं काम थंडावलाय असं त्यांच्या संकेतस्थळावरनं वाटत आहे. लिपिकारचा फुकट आणि विकत अशी दोन्ही versions आहेत. CDAC Leap नावाच सॉफ्टवेअरपण पूर्वी मिळत असे. त्याच्यावरचं काम पण बंद दिसतंय. मी काही वर्षांपूर्वी CDAC Leap वापरलं होतं, पण सध्या तरी लिपिकार आणि Google IME वापरतो आहे.

चित्र १: गुगल IME Auto Complete

मी हा ब्लॉग लिहायला Google IME वापरत आहे आणि ते उत्तम काम करत आहे. IME download आणि install करणं अगदी सोपं आहे. http://www.google.com/ime/transliteration/ वरन फाईल घ्या आणि ती run करा. IME नीट install झालं की तुम्हाला बहुतेक करून स्क्रीनवर उजव्या हाताला खाली IME चा नवीन टूलबार दिसेल, किंवा English – Marathi switch करायचं बटन तरी दिसेल. चित्र २ पहा.

चित्र २: IME Toolbar

IME मध्ये भाषा बदलून मराठी करा आणि तुम्ही कुठल्याही application मध्ये मराठी टाईप करू शकाल. IME मधली “auto complete” सुविधा खूप वेळ वाचवते. उदाहरण म्हणजे तुम्ही amit लिहिलत कि तो अमिताभ पर्येंत सल्ला देतो, चित्र १ पहा. असंच सगळ्या शब्दांच्या बाबतीत होतं.

जर तुम्ही संगणक क्षेत्रातल्या विषयावर किंवा कुठल्याही ‘technical’ विषयावर लिहीत असाल तर सारखेच इंग्रजी शब्द वापरायला लागतात. IME मध्ये तुम्ही भाषा सहज switch करू शकता ‘Alt+Space’ दाबून.

चित्र ३: 1गुगल इंग्रजी – मराठी ट्रांसलिटरेट

चित्र ४: गुगल इंग्रजी – मराठी शब्दकोश

Google IME अजूनतरी फक्त Windows वरच चालतं. त्यामुळे तुम्ही Linux किंवा Apple Macintosh वापरत असाल तर Google IME वापरता येणार नाही. अशावेळी तुम्ही http://www.google.com/transliterate/Marathi वापरू शकता.  Google Transliterate मध्ये २२ भाषा लिहायची क्षमता आहे.

टिप्स

1. स्पेलिंग/ शुद्धलेखनाबद्दल खात्री नसेल तर Google वर शोधून बघायचं. बरोबर असेल तर बहुतेक वेळा search results येतात. नसेल तर येंत नाहीत.
2. कुठला इंग्रजी शब्द अडत असेल तर Google इंग्रजी – मराठी शब्दकोशाचा वापर करा. उदहारण म्हणजे corresponding साठी सुसंगत हा मराठी शब्द आहे हेय मला सुचलं नव्हतं.
3. कीबोर्ड कडे न बघता टाईप करायला शिका / प्रयत्न करा, खूप वेळ वाचेल.
4. Help आणि User Guide नक्की वाचा. बरेच features आहेत जे लगेच नाही दिसत
5. IME Auto Complete मध्ये Google चा लोगो क्लीक केलात तर त्या शब्दावर Google search आपोआप होतं.
6. असले features आणि Keyboard shortcuts शिकणं आणि वापरणं फारच महत्वाचं आहे. कारण नाहीतर IME वापरायला अवघड जाईल आणि IME चा अधिकतम फायदा नाही येणार. सारखं स्क्रीनवर क्लीक करणं खूप वेळ खातं. http://www.google.com/ime/transliteration/help.html#features वर shortcuts आणि features आहेत, ते वापरायच्या आधी नक्की वाचा.
7. काही वेळा काही मराठी शब्द नाहीच जमत इंग्रजी मध्ये लिहायला. अशा वेळी तुम्ही ‘char picker’ उघडून अक्षर निवडू शकता. ‘char picker’ च बटन Google IME toolbar मध्ये असत.चित्र २ आणि ४ पहा.
8. तरी नाही जमला शब्द तर दुसरी कडून कॉपी पेस्ट करा. मला software सॉफ्टवेअर लिहायला अजून नाही जमलायं. ते मी कॉपी पेस्ट करतो आहे. Google var ‘फ्टवेअर’ search केलं आणि मला बरोबर सॉफ्टवेअर सापडलं.

चित्र ५: Character Picker

तसं तुम्ही IME वापरून कुठल्याही application मध्ये मराठी लिहू शकता. पण IME नसेल वापरायचं तर Gmail मध्ये सरळ मराठी ईमेल लिहिता येतो, “Compose Mail” मधे, वरच्या menu मधे मराठी निवडलं की झालं. पण ब्लॉग करायला मला Google IME हे सॉफ्टवेअर अधिक चांगलं वाटतं.

या लेखाबद्दल अभिप्राय नक्की कळवा. धन्यवाद.

हा मूळ लेख  http://www.harshadoak.com वर हर्षद ओक यांनी लिहिला असून  http://bit.ly/bBLidn येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो पुन:प्रकाशित केला आहे.