बिटकॉईन

आज काल बँकेत जाणे हे फार कमी झाले आहे नाही का? पूर्वी पैसे भरायला, काढायला सगळ्या कामांसाठी बॅंकेत जावे लागत असे. पण आता मात्र क्रेडिट कार्ड ऑनलाईन बँकिंग आणि मोबाईल बँकिंग या सुविधांनी सारे चित्रच पालटले आहे. या पुढची पायरी म्हणजे बिटकॉईन! बिटकॉईन म्हणजे नेमके काय आपण ते कसे वापरू शकतो याचा आढावा घेणारा हा लेख.

बिटकॉईन म्हणजे व्हर्चुअल करन्सी किंवा डिजिटल करन्सी. साधारण ७ वर्षांपूर्वी ही संकल्पना अस्तिवात आली. कोणत्याही बॅंकेच्या शिवाय वा बँक अकाउंट शिवाय कोणत्याही माणसाला जगभरात कोठेही दुसऱ्या माणसाला बिटकॉईन  पाठवू शकतो, अशी ही संपूर्णपणे इंटरनेटवर चालणारी व्यवस्था. याला लागते इंटरनेट आणि वॉलेटचे खाते (अकाउंट). जसा ई-मेल पाठवतात तशाच प्रकारे आपण हे बिटकॉईन समोरच्या व्यक्तीला पाठवू शकतो.

ह्याच्याच संज्ञा पाहायच्या झाल्या तर असे म्हणता येईल की, हे एकास एक म्हणजे peer-to-peer असे नेटवर्क आहे. याला क्लायंट इंटरफेस लागतो ते म्हणजेच वॉलेट. यातील सुसूत्रतेसाठी विशेष प्रोटोकॉल तयार केले आहेत. या सर्वांवर सर्वात वरच्या थरावर असते ही डिजिटल करन्सी.

आता बिटकॉईन वापरायचे कसे, सुरुवात कशी करायची? तर बिटकॉईन वापरण्यासाठी लागते वॉलेट ऍप्लिकेशन म्हणजेच बिटकॉईन क्लाईंट. हे ऍप देतं बिटकॉईन वापरासाठी लागणारं नेटवर्क आणि पायाभूत सुविधा. उदा. जसा आपल्याला इंटरनेट वापरायला वेब ब्राउझर लागतो,तसंच. युजरच्या दृष्टीने विचार करायचा झाला तर बिटकॉइन हे फक्त वेब/मोबाईल अँप्लिकेशन आहे ज्याद्वारे तुम्ही सर्व व्यवहार करू शकता. हे बिटकॉइन साठवले जातात ते एका ऑनलाईन अकाऊंटमध्ये ज्याला म्हणतात वॉलेट. वॉलेट म्हणजे व्हर्चुअल बँक अकाउंट.
हे झाल्यावर आपल्याला लागेल बिटकॉईन पत्ता (ऍड्रेस) जसा आपला ई-मेल अड्डरेस असतो. ज्यामुळे पैसे कोणाला पाठवायचे आहेत हे ठरू शकतं.
यातला सर्वात सुरक्षित भाग हा आहे की तुमच्या ऍड्रेस वर फक्त पैसे पाठवता येऊ शकतात त्याहून अधिक काही नाही. वॉलेट हे पुश त्रानझॅकक्शनलाच परवानगी देतं. म्हणजे क्रेडिट कार्ड सारखे ऑटो डिडकट करता येत नाहीत. तसेच साधी नाव, ठिकाण याची माहितीसुद्धा गोपनीय असते. त्यामुळे तुमचा बिटकॉईन ऍड्रेस अगदी बिनधोकपणे पाठवू शकता. या ऍड्रेसवर पाठवलेले पैसे त्वरीत तुमच्या अकाउंटला दिसतात.
तुमचे वॉलेट अकाउंट वापरून तुम्हीसुद्धा इतर लोकांना याच पद्धतीने पैसे पाठवू शकता. हा ऍड्रेस ई-मेल ने मागवू शकता किंवा थेट QR कोड शेअर करू शकता. तुमच्या मोबाईलवर कॅमेराद्वारे तो पाहता येतो. आहे ना सोप्पे? हे पैसे पाठवताना वॉलेट त्यातील अल्पसा हिस्सा फी म्हणून आकारते.

बिटकॉइन हे अतिशय नवखे असले तरी अनेक ठिकाणी त्याचा वापर वाढला आहे. अनेक सर्विसेस कंपन्या आता वॉलेटद्वारे पैसे स्वीकारतात.

वर लिहिल्याप्रमाणे, ते अतिशय सुरक्षित, त्वरित वापरता येणारे, संपूर्णपणे युझरचा ताबा असलेले आणि कुठल्याही बँकेवर अवलंबून असणारे आहे. त्यामुळे याचा वापर भविष्यात अजून वाढेल, हे निश्चित.

याचे तोटे कोणते?
प्रत्येक गोष्टीचे फायदे आणि तोटे असतातच. त्याचप्रमाणे बिटकॉइनचे देखील आहेत. त्याचे फायदे आपण पहिले पण तोटे खालीलप्रमाणे:
१. अजून ते सर्वत्र वापरले जात नाहीत
२. जर काही तांत्रिक अडचण आली तर युझरला फार काही पर्याय नाहीयेत
३. बिटकॉइनची वॅल्यू कमी-जास्त होत असते, त्यात खूप तफावतही असू शकते.
५. बिटकॉइन हे संपूर्णपणे ऑनलाईनच वापरता येत असल्याने, प्रत्यक्ष दुकानांमध्ये हे वापरताच येत नाहीत.

आता बिटकॉइन वापरून केल्या गेलेले सर्व व्यवहार कुठे नोंदवले जातात? या मागचे तंत्रज्ञान काय आहे? तर यासाठी वापरली सर्व व्यवस्था म्हणजे “ब्लॉकचेन”! याबद्दल सविस्तर माहिती देणारा लेख, लवकरच…

पल्लवी कदडी

 आपला अभिप्राय, प्रश्न जरूर लिहा.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *