टेक मराठी कार्यशाळा जुलै २०१२

टेकमराठीतर्फे Microsoft Office  या विषयावर दि. २९ जुलै रोजी सकाळी ९ ते ४ या वेळात कार्यशाळा
आयोजित केली आहे.  त्याचा सर्वांनी अवश्य लाभ घ्यावा ही विनंती.
ही कार्यशाळा विनामुल्य आहे परंतु त्यासाठी नोंदणी करणे आवश्यक आहे. नोंदणी करण्यासाठी खाली दिलेल्या नंबरवर संपर्क साधा.
संपर्कासाठी क्रमांक -९७६६२७८०८०

  • विषय: ऑफिस

वक्ते: श्री. किरण कर्णिक

कधी : दि. २९-०७-२०१२

वेळ: सकाळी ९:०० ते ४:००

स्थळ: Symbiosis Institute Of Comp. Studies & Research(SICSR), अतुर सेंटर, गोखले क्रॉस रोड, मॉडेल कॉलनी, पुणे.

Google Map: http://bit.ly/93USLP

आपण सर्वांनी या सभेला अवश्य उपस्थित रहावं.

**ही सभा सर्वांसाठी विनामूल्य आहे.

टेक मराठी महामेळाव्याबद्दल अहवाल

टेक मराठी महामेळाव्याबद्दल अहवाल, टेक मराठी महामेळाव्यामधील प्रतियोगी श्री. राम गद्रे यांनी आम्हाला पाठविला. तो वाचकांसाठी जसाच्या तसा खाली देत आहे.

***  टेक मराठी महामेळावा ***
गद्रे परिवारातील सायली गद्रे कडून फेसबुकवर टेक मराठीचा महामेळावा दिनांक ७ व ८ जानेवारी २०१२ या दोन दिवशी असल्याचे समजले.या मेळाव्यास उपस्थित रहाण्याचे आमंत्रणच तिने दिले होते.या संबधीची थोडी माहितीपण तिने कळविली होती.हा मेळावा संगणकासंबधी असल्याचे लक्षात आल्यावर या मेळाव्यात भाग घेण्यासाठी अप्पा बळवंत चौकात रसिक साहित्य मध्ये पैसे भरून नोंदणी केली.आणि शनिवारी ७ जानेवारीला मॉडेल कॉलनीतील Symbiosis Institute of Computer Studies & Research मध्ये गेलो. तेथे सायली गद्रेची भेट झाली.रजिस्ट्रेशन झाल्यावर साधारण सकाळी साडेदहाचे सुमारास श्री.प्रकाश पुंड यांनी उपस्थितांचे व प्रमुख पाहुण्यांचे स्वागत केले.प्रमुख पाहुण्यांचे हस्ते दीप प्रज्वलन झाल्यावर
महा-मेळाव्याच्या कार्यक्रमाला सुरवात झाली. प्रमुख पाहुणे श्री.पानसरे यांनी उद्घाटनाचे भाषण केले.सध्याच्या युगात कॉप्यूटर म्हणजेच संगणकाला किती महत्व आहे आणि त्यात इंजिनियरिंग व इतर अनेक टेक्निकल विषय शिकतांना किंवा आत्मसात करतांना मराठीतून ते शिकणे किंवा शिकवणे गरजेचं झालं आहे.सामान्य लोकांना किंवा ज्येष्ठ नागरिकांना (ज्यांचा आतापर्यंत कॉंप्युटरशी फारसा संबंध आलेला नाही त्यांना) मराठीतून टेक्नॉलॉजी समजावी.अर्थात्‌ यावेळी इंग्रजीचा तिरस्कार न करता म्हणजेच प्रत्येकवेळी अगदी अबोध आणि बोजड मराठी प्रतिशब्दच न वापरता रुळलेले इंग्रजी शब्द वापरून मराठीतून उत्तम संवाद साधण्याचा प्रयत्न ही टेक-मराठी चळवळ करणार आहे किंवा करेल असे विचार मुख्य पाहुण्यांनी मांडले.मातृभाषेतून उत्तम संवाद सांधण्यासाठी व मराठी भाषेविषयी प्रेम व्यक्त करण्यासाठी हा महामेळावा आयोजित करण्यात आल्याचे प्रकाश पुंड यांनी सांगितले.उद्घाटनाचा कार्यक्रम उत्तम प्रकारे झाल्यावर उपस्थित participants अर्थात सहभागी श्रोत्यांचे दोन गट करण्यात आले,नवोदित आणि जाणकार असे.नवोदितांसाठी कॉप्यूटर विषयी प्राथमिक माहितीचा वर्ड,एक्सेल,पॉवरपॉईंट,इंटरनेट इत्यादी संबधीचा एक वर्ग आणि थोड्या माहिगारांसाठी दुसरा.यामाहितगारां -साठीच्या वर्गात श्री.अनिल परांजपे यांनी facebook व twitterविषयी माहिती दिली.Twitterसंबधीचांगली माहिती मिळाली.बरेच अभिनेते,राजकारणी या ट्विटरवर मत मांडतात,लिहितात असे समजले.यावर फक्त १४० characters पर्यंतच म्हणजे साधारण २ ओळी किंवा वाक्यच लिहिता येतात. असे समजले.सर्व वर्तमानपत्रांच्या ठळक बातम्या यावर पहाता येतात.त्या पेपरांच्या वेगवेगळ्या साईट्सवर जाण्याची गरज नाही.latest news पहाता येतात.येथे सतत updates होतात.त्यामुळे कोणतीही बातमी लवकर समजते.यावर अगदी कोणत्याही क्षेत्राची माहिती मिळू शकते.या सर्व चांगल्या गोष्टींमुळे परांजपे ट्विटरचा जास्त वापर करतात असे त्यांनी सांगितलं.Twitter ची वैशिठ्ये आणि त्याची उपयोगिता पहाता फेसबुक पेक्षा ट्विटर वापरणे अधिक सोयीस्कर असे लक्षात आले.हा वर्ग सम्पल्यावर थोडा वेळ नवोदितांच्या वर्गात गेलो.तेथे पल्लवी कदडी इंटरनेट संबधी माहिती देत होत्या,बऱ्याच शंका विचारल्या जात होत्या आणि त्या योग्य प्रकारे निरसन पण केल्या जात होत्या.ज्यांची मुले बाहेरगावी किंवा परदेशात आहेत त्यांना याचा नक्कीच उपयोग होणार आहे.मेल मध्ये मजकूर जरी मराठीत लिहून पाठविण्याची सोय असली तरी e-mail i.d.इंग्रजीतच लिहावा लागतो.(हा मजकूर लिहीत असतांना आज दि.१८ जानेवारी २०१२ च्या सकाळ मध्ये एक बातमी वाचली त्याप्रमाणे,वेबसाईट पहातांना संकेतस्थळांचे पत्ते आता मराठीतही लिहिणे शक्य होणार असल्याचे दिसून आले.जसे,www.e-sakal.comऐवजी आता www.ईसकाळ.भारत असे लिहिणे शक्य होणार आहे.सी-डॅक मध्ये झालेल्या संशोधनामुळे हे शक्य झाले आहे.आता या पुढची पायरी म्हणजे ई-मेल आय-डी मराठीत लिहून मेल पाठविता येईल अशी आशा करायला हरकत नाही.) जेवणानंतरच्या सत्रात ब्लॉग बनविणे,संकेतस्थळे वगैरेची माहिती मिळाली.
रविवार दि.८ जानेवारीला सकाळी पहिल्या सत्रात श्री.प्रसाद शिरगावकर यांनी मराठी वेबसाईट कशी तयार करायची या संबधी वर्ग घेतला.

याची प्राथमिक माहिती,डोमेन नेम,जावा,HTM,वेब सर्व्हर वगैरेची माहिती सांगितली.वेबसाईट तयार करण्याचा हेतू ( objective ),ती कोणासाठी बनवायची (Target Audience ),काय माहिती सांगायची,त्यातीलसाहित्य,वेबसाईटच्या मालकां बरोबर संपर्क कसा साधायचा,ही वेब साईटकायम स्वरुपी कि बदलती ( Static/Dynamic )ठेवायची,त्यात फोटो किंवा लेख टाकायचे कां इत्यादि गोष्टींचे पूर्ण नियोजन करूनच बेब साईट बनविणे चांगले व सोपे जाते आणि ती पूर्ण effective होते.या सत्रात उपस्थित असलेल्या सर्वांच्या वेबसाईट बनविण्याचा प्रयत्न होता.पण त्या लॅबमध्ये एकाचवेळी ५०/६० जण हजर असल्यामुळे इंटरनेट कनेक्शन मिळणे खूप वेळखाऊ होते.कनेक्शन लवकर मिळत नव्हते.त्यामुळे सर्वांच्या वेबसाईटस बनू शकल्या नाहीत.शिरगावकर सर मात्र “मिळेल,मिळेल,जरा सबुरीने”,असे गमतीचे आश्वासन देत होते.सर्वांनी घरी गेल्यावर वेबसाईट बनविण्याचा प्रयत्न करावा असे त्यांनी सांगितले.तसेच परत कधी तरी हा क्लास शक्य होईल तेथे घेऊ आणि राहिलेल्या गोष्टी पूर्ण करू असे त्यांनी सांगितले.बघुया परत कधी जमते ते.घरी प्रयत्न करायला हरकत नाही.( आजच्या म्हणजे १८ जानेवारी च्या महाराष्ट्र टाईम्स वर मटा सजेशन
मध्ये आकर्षक वेबसाईट बनविण्यासाठी एक साईट दिली आहे.ती म्हणजे,www.tiptopwebsite.com
आणि त्यात विविध टिप्स देण्यात आल्या आहेत असे वाचनात आले.जमेल त्यांनी त्यावरून प्रयत्न करावा.
फक्त ही साईट मराठीत आहे किंवा कसे माहीत नाही.)वेब साईट बनविता आली नाही तरी जेवणाची सुट्टी मात्र घ्यावीच लागली.
जेवणानंतरमराठी विकिपेडिया हा  विषय होता आणि वक्ते होते,मंदार  कुलकर्णी आणि “ माहितगार”  म्हणजे,विजय सरदेशपांडे.या  वर्तुळात ते माहितगार म्हणूनच  प्रसिद्ध आहेत.मंदार कुलकर्णी यांनी  प्रथम मराठी विकिपेडिया संबधी  प्राथमिक माहिती सांगितली.या  मराठी विकिपीडियाची स्थापना १ मी  २००३ रोजी झाली.हा जणू एक  विश्वकोशचआहे.अनेक गोष्टींची आणि  विषयांची माहिती यावरून उपलब्ध होते.यावर नवीन लेख तयार करता येतात,असलेल्या लेखांमध्ये भर घालता येते किंवा त्यात बदल करता येतो.त्यात काही चुका असल्या तर त्या दुरुस्त करता येतात.इंग्रजीतील चांगले लेख मराठीत अनुवादित करता येतात.या सर्व गोष्टी समजल्यावर खूप आनंद झाला.आता या साईटचा आपल्याला चांगला उपयोग करून घेता येईल.यानंतर सरदेशपांडे सरांनी मराठी विकिपिडीयाचा प्रत्यक्ष वापर करण्यासाठी काही उपयोगी टिप्स दिल्या.ई-सकाळ वरून एखादी बातमी निवडून-कि ज्यावर लेख वगैरे मराठी विकिपीडिया वर आलेला नाही ते चेक करून-दोघा,तिघांनी मिळून लेख तयार करण्यास सांगितले होते.पण बरेच जण नेटवरून त्या साईटवर प्रयत्न करीत होते त्यामुळे ती साईट मिळत नव्हती किंवा काहीतरी प्रॅाब्लेम येत होता त्यामुळे माहिती गोळा करून लेख तयार करणे पूर्ण होऊ शकले नाही.अखेर वेळ संपत आल्यामुळे प्रत्येकाने घरी जावून प्रयत्न करावा असे सांगण्यात आले .बघुया कधी जमते ते,काही जणांनी नक्कीच प्रयत्न केला असेल.निदान मराठी विकिपीडिया वरून आवश्यक असेल तेंव्हा माहिती मिळवून आपल्या ज्ञानात भर नक्कीच घालता येईल.माहितगार व त्यांच्या टीमचे आभार मानल्यावर तो तास संपला.
आता या सेमिनारचे शेवटचे सेशन होते,श्री.अतुल कहाते यांचे.त्यांनी मराठीत संगणक,मराठी टायपिंग या बाबतचे स्वत:चे अनुभव शेअर केले.एखादी कथा किंवा लेख आधी हाताने लिहून मग तो प्रकाशनासाठी पाठविणे यात खूपच वेळ जातो त्यापेक्षा जर कॉम्प्युटरवर मराठीत लिहिता आले तर सवयीने ते जलदगतीने करता येते,टायपिंग करत असतांना किंवा नंतर त्यात फार त्रास न घेता सुधारणा करता येते,
कागद फुकट जात नाहीत,लिहिलेले सेव्ह करून वेळ मिळेल तेंव्हा परत पुढे लिहिता येते.इंग्रजीतील चांगले साहित्य मराठी अनुवादित करण्यासाठी खूप स्कोप आहे..संगणकावरमराठी टायपिंग करण्याची स्फूर्ती त्यांनी विजय तेंडुलकर यांचे कडून घेतल्याचे सांगितले.विजय तेंडुलकर दिवसा बराच वेळ बसून आपल्या लॅपटॉपवरमराठी लिहीत असत असं त्यांनी सांगितलं.आपणपण आता संगणकावर चांगले मराठी लिहू या.
त्यांचे, सर्व उपस्थितांचे,सहकार्यांचे व सिंबायोसिस इन्स्टिट्यूटचे आभार मानून हा सेमिनार संपला.
प्रमुख पाहुणे- अतुल कहाते

टेक मराठीचे स्वयंसेवक-ओंकार, प्रशांत,निखिल, सिध्दार्थ,चैतन्य, गौरी,सायली, पल्लवी..

उत्साही श्रोते

—राम गद्रे.

मराठी विकिपीडिया संपादन – अवघड की सोपे?

सदर लेख श्री. मंदार कुलकर्णी यांनी लिहीला आहे. हा लेख सकाळ आवृत्तीत प्रकाशीत झाला होता. ते येथे पुन:प्रकाशीत करण्यात येत आहे.

 

विकिपीडिया
विकिपीडिया

इंटरनेटने अवघे जग अगदी कमी कालावधीमध्ये व्यापून टाकले आणि तो आपल्या जीवनचा एक अविभाज्य भाग झाला आहे. आज जगातली कोणतीही ताजी बातमी, ताजी घटना या सर्वात पहिल्यांदा इंटरनेट उपलब्ध होतात. ज्यांना विशिष्ट वेबसाइट ची माहिती हवी असते ते साहजिकच गुगल किंवा तत्सम सर्च इंजिन वर जातात. तर ज्या मंडळींना ज्ञान आणि माहिती हवी आहे ते विकिपीडियाचा वापर करतात. इंग्रजी विकिपीडियाच्या सर्च मध्ये कुठलाही शब्द टाकला की त्या संदर्भात संपूर्ण माहिती इंग्रजी विकिपीडिया वर उपलब्ध होते. याचे कारण आज इंग्रजी विकिपीडिया मध्ये जवळजवळ ३८ लाख लेख आहेत.

“मराठी विकिपीडिया” यात मागे नाही. २००३ च्या महाराष्ट्र दिनी “मराठी विकिपीडिया” ची सुरुवात झाली. मराठी जाणणारे अनेकजण यास सक्रीय हातभार लावत आहेत. “वसंत पंचमी” हा पहिला ज्ञात लेख मराठी विकिपीडियावर तयार झाला. विकिपीडियाच्या मराठी अवतारात सध्या ३४८६८ लेख उपलब्ध करण्यात आले असून एकूण संपादनाची संख्या ९ लाखाच्या जवळपास आहे. मराठी विकिपीडिया मध्ये एकूण पानांची संख्या ९४००० असून एकूण सभासद १९६०० पेक्षा जास्त आहेत॰ येथे सध्या १३२ नियमित सदस्य असून अखंड कार्यरत आहेत. दिवसाचे २४ तास जगभरातून यामध्ये भर घालणे चालू आहे. हे सर्व सदस्य नियमितपणे या वेबसाइटसाठी काम करीत आहेत.

मराठी विकिपीडियाचा प्रचालक म्हणून अभ्यास करील असताना असे लक्षात आले की देवनागरी लिपीमध्ये लिहिताना सामान्य जणांना येणार्‍या अडचणी या मराठी विकिपीडिया ला सध्या मारक ठरीत आहेत. इंग्रजी ही जगाची भाषा असल्याने आजकाल प्रत्येकाला इंग्रजी मध्ये टाइप करता येते पण त्याच सहजतेने मराठी मध्ये टाइप करणे अथवा लिहिणे बहूसंख्य लोकांना जमत नाही. अशा वेळेस साहजिकच जे सोपे आहे त्याकडे धावण्याचा कल असल्याने मराठी पेक्षा इंग्रजीकडे धावण्याचा मोह सर्वांना होतो. आज बहुसंख्य मंडळींना मराठी विकिपीडिया माहिती आहे आणि ते मराठी विकिपीडिया फक्त माहिती पहाण्यासाठी भेट देतात पण या ज्ञान कोशात भर घालणे ही तितकेच महत्वाचे आहे. आज मराठी मध्ये असंख्य वेब साइट्स, ब्लॉग्स लिहिले जातात पण त्यातल्या बर्‍याच लेखकांना त्यात भर कशी घालायची याचे फारसे ज्ञान नसते. एमेल सुद्धा जवळ जवळ सर्वच जण देवनागरी च्या ऐवजी रोमन मधेच लिहिणे जास्त पसंत करतात. आज सगळे संगणक रोमन लिपीचा की बोर्ड वर देत असल्याने देवनागरी संगणकावर लिहिणे हे असंख्य जणांना अवघड गोष्ट आहे. अनेक जण या बाबतीत नाराजी व्यक्त करतात. अगदी गुगल च्या सर्च इंजिनवरही मराठी शब्द शोधणे ही सोपी गोष्ट नाही. मराठी टायपिंग म्हणजे कटकट अशी अनेकांची धारणा असते. त्यामुळे साहजिकच अनेक मराठी मंडळी मराठी विकिपीडिया पासून किंवा मराठी विकिपीडियाच्या संपादन पासून वंचित राहतात.

या सर्व अडचणी विचारात घेता मराठी विकिपीडिया मधील काही संपादकांनी विविध पर्याय लेखकांना देण्याचा प्रयत्न केला आहे. मराठी विकिपीडिया वर एक देवनागरी फॉन्ट दिलेला आहे. हा उनिकोड फॉन्ट असून वापरायला अतिशत सोपा आहे. मराठी विकिपीडियाच्या कुठल्याही पानावर उजव्या कोपर्‍यात “देवनागरी” अशी अक्षरे असून त्याच्या शेजारी एक छोटी चौकट आहे. त्या चौकटीत ‘टिक’ केले की मराठी विकिपीडियावर आपण देवनागरी मध्ये लिहायला सुरुवात करू शकतो.

काही जणांना हा देवनागरी फॉन्ट वापरणे काहीसे अवघड जात असेल तर त्यांनी निराश व्हायचे काहीच कारण नाही. त्यासाठी इंटरनेट च्या जाळ्यात अनेक सोयी आहेत. त्या अशा:

  1. गूगल ने मराठी ट्रान्सलेटरेशन टुल तयार केले आहे. http://www.google.com/transliterate या मध्ये रोमन मध्ये लिहिलेला शब्द स्पेस बार दाबल्यावर देवनागरी लिपीमध्ये रूपांतरित होतो. या मध्ये काही ओळी लिहून त्या कॉपी करून मराठी विकिपीडिया वर तक्ता येऊ शकतात.
  2. तामिळ क्यूब ने एक उनिकोड कन्व्हर्टर तयार केला असून ही सुविधा मराठी लेखांसाठी उपयोगी पडू शकते. http://www.tamilcube.com/translate/marathi.aspx
  3. क्वीलपॅड या वेब साईट मध्ये भारतातील विविध भाषांमध्ये लिखाण करायची सुविधा दिली आहे. http://www.quillpad.in/marathi/. त्यामध्ये मराठी भाषा निवडून देवनागरी मध्ये लिखाण करता येते.
  4. ज्यांना देवनागरी लिपीमधील लिखाण एका ठिकाणी लिहून दुसरीकडे कॉपी करणे अवघड जात असेल त्यांच्यासाठी अजून एक झकास सोय ‘एपिक’ नावाचा एका भारतीय ब्रौझर मध्ये आहे. http://www.epicbrowser.com/ . यात 12 भारतीय भाषांसह एकूण 20 जागतिक भाषांमध्ये कोणत्याही इंटरनेटवरील खिडकीमध्ये लिहायची सोय आहे. हा ब्रौझर एकदाच आपल्या संगणकावर उतरवून घेतल्यावर आपल्याला हवे असलेले कोणतेही पान त्या ब्रौझर मध्ये उघडायचे आणि ज्या खिडकी मध्ये आपल्याला लिहायचे आहे तेथे गेल्यावर त्या खिडकीच्या उजवीकडील वरील कोपर्‍यात भाषांचा पर्याय येतो. तेथे मराठी भाषा निवडून त्या मुख्य खिडकीत सरळ लिहीत सुटायचे. प्रत्येक रोमन लिपीतील शब्दाचे देवनागरी मध्ये आपसूक भाषांतर केले जाते. जिथे एका रोमन शब्दाचे अनेक देवनागरी शब्द होऊ शकतात तेथे तसे पर्याय पाहायला मिळतात.
  5. आता अनेक लेखक असे म्हणू शकतील की वरील सर्व पर्यायांना इंटरनेट असणे किंवा संगणकावर इंटरनेट चालू राहणे आवश्यक आहे. जर काही मंडळींना आधी माहिती पूर्ण लिहून मगच मराठी विकिपीडियावर भरायची असेल तर त्यांच्यासाठी मायक्रोसोफ्ट ने एक सुंदर सोय केली आहे. http://specials.msn.co.in/ilit/Marathi.aspx या वेबसाइट वरून काही माहिती आपल्या संगणकात उतरवून घ्यायची आणि संगणकात कंट्रोल पॅनल मधील ‘भाषा’ मध्ये काही छोटेसे बादल केले तर संगणकाच्या लँग्वेज बार मध्ये मराठी भाषा येऊन बसेल. ती भाषा निवडली की अगदी सहज पाने वर्ड, एक्सेल, पॉवर पॉइंट मध्ये कोठेही कसेही लिखाण करता येईल. हे लिखाण करण्यासाठी इंटरनेटची आवश्यकता नाही. तसेच जिथे एका रोमन शब्दाचे अनेक देवनागरी शब्द होऊ शकतात तेथे तसे पर्याय पाहायला आहेतच.

तात्पर्य, देवनागरी लिहिणे हे आता अगदी सोपे झाले आहे. मराठी विकिपीडिया मध्ये भर घालण्यासाठी आणि मराठी विकिपीडिया उतरोत्तर वाढवण्यासाठी ज्या अडचणी येतात त्यावर विकिपीडिया ची तांत्रिक मंडळी अहोरात्र काम करीत असतात.

दिनांक १८ ते २० नोव्हे. २०११ या काळात मुंबई येथे “WikiConference India 2011” भरवली जात आहे. या सम्मेलनात ‘मराठी विकिपीडिया’ हा अतिशय प्राधान्याने घेतला गेला आहे. यात मराठी भाषेतून काही भाषणे आणि चर्चासत्र आयोजित केली असून महाराष्ट्रातील नव्हे तर जगभरून मराठी भाषिक आणि अन्य भाषिक येथे येणार आहेत. त्याचप्रमाणे मुख्य संमेलनात मराठी विकिपीडिया बरोबरच अन्य भारतीय भाषां संदर्भात माहितीची देवाणघेवाण आणि चर्चा आयोजली आहे.

मराठी विकिपीडिया पाहण्यासाठी http://mr.wikipedia.org  वर भेट द्या आणि मराठी विकिपीडिया मध्ये आपण सारे आपल्याकडे असलेल्या ज्ञानाची भर घालूया.

मराठी विकिपीडियाची संक्षिप्त आकडेवारी:

तुम्ही विकिपीडियाबद्दल खरंच जाणता !

हा मूळ लेख http://techmr.wordpress.com वर अक्षय सावध यांनी लिहिला असून येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो परवानगीने पुन:प्रकाशित केला आहे.

आजच्या जगात ज्ञान हेच धन आहे. आज ज्याच्या जवळ जास्त माहिती तो जास्त सुरक्षित आहे. त्याच मुळे आज ज्ञानाची किंमतही वाढली आहे. जसे की, कोणत्याही महाविद्यालयात प्रवेश घ्या किंवा कोणतेही पुस्तक घ्या, ते फ़ारच महाग झाले आहे. बरेचदा महागाईमुळे आपल्याला आपल्या ज्ञानाच्या भुकेला मुरड घालावी लागते.


जर हे सर्व ज्ञान मोफ़त उपलब्ध झाल्यास किती छान होईल. असाच विचार  ’जिमी वेल्स’ यांनी केला व त्यावर कृती सुध्दा केली. त्यातूनच Wikipedia चा जन्म झाला. ज्ञानाचे अपरिमीत भंडार लोकांसाठी खुले झाले, ते पण मोफ़त. आपल्या पेकी बरेच लोकांना याबद्दल माहीती असेल पण Wikipedia बरोबरच Wikimedia या समुहाचे अजुन अनेक प्रकल्प आहेत. ते सुध्दा अनेक भाषेतुन उपलब्ध आहेत. हे सर्व मराठीत सुध्दा उपलब्ध आहे. त्याच बद्दल आपण जाणून घेवू.

विकिपीडिया
विकिपीडिया

विकिपिडीया हा प्रकल्पाचा उद्दिष्ट जगातील सर्व भाषेत ज्ञानकोष तयार करणे हा होय. विकिपिडियाचा जन्म १ जानेवारि २००१ ला झाला. आता यात २७३ विविध भाषेत १ करोडच्या वर लेख आहे. यात सर्वात समोर इंगजी भाषा आहे. मराठीत आता ३२,२५६ विविध विषायावरिल लेख आहे व ते वाढत आहेत.
याच प्रमाणे विकिपिडियाचे अनेक प्रकल्प आहेत ते आपण एकेक करुन पाहू.

१. Wikipedia – मुक्त ज्ञानकोश

ह्या प्रकल्पात विविध विषयावर लेख लिहिले आहे. हे लेख मायाजाळावरिल स्वयंसेवक लिहितात. आपल्याला जर संगणक विषयी, नायजेरिया बद्दल किंवा भारताचा इतिहास जाणायचा असेल तर येथे सर्व उपलब्ध आहे. हि माहिती मराठीतही उपलब्ध आहे.
दुवा –  http://en.wikipedia.org
मराठी विकिपिडियाला भेट देण्यासाठी –  http://mr.wikipedia.org

२. Wiktionary – शब्दकोश

ह्या प्रकल्पात विविध भाषी मोफ़त शब्दकोश प्रत्येक भाषेत तयार करायचा आहे. याचा अर्थ एका भाषेचा उपयोग करुन सर्व भाषेतील सर्व शब्दाची व्याख्या करने. या प्रकल्पाची सुरुवात दिसेंबर २००२ ला झाली. आतापर्यंत यात १५० विविध भाषेत ३० लाख शब्द साठा आहे.दुवा – http://en.wiktionary.org
मराठीतील प्रकल्प  दुवा –  http://mr.wiktionary.org.

मराठीतील लेख लिहिण्यासाठी आपण मराठी विकिपिडियावर जावे व मराठीतील लेखांची संख्या वाढवावी.

३. Wikiquote  – अवतरणे

यात विविध प्रसिध्द लोकांचे, पुस्तकातील वा चित्रपटातील अवतरणे घेतली आहे. यात म्हणी , वाक्यप्रचार, घोषणा इ चा समावेश आहे. याची सुरुवात जुले २००३ मध्ये झाली. दुवा –  http://en.wikiquote.org/wiki/Main_Page
मराठीतील प्रकल्प दुवा –  http://mr.wikiquote.org

४. Wikibooks  – ग्रंथसंपदा

या प्रकल्पात मोफ़त इ-पुस्तके, विविध भाषा अभ्यासक्रम इ. चा साठा तयार करणे. याच मुख्य उद्देशः विद्यार्थाना व शिक्षाकांना स्वसाहायता व्हावी याकरीता. येथे  विविध पुस्तके मिळू शकतात.
याचा दुवा – http://en.wikibooks.org/

५. Wikisource – स्त्रोतपत्रे

हा विविध भाषेतील प्रकल्प नोव्हेंबर २००३ ला मोफ़त व उपलब्ध असलेले कागदे जमा करण्यासाठी सुरु झाला. यामुळे आता महत्वाचे अनेक कामे जसे की कोणत्याही देशाचे संविधान इ गोष्टी साठवून ठेवता येतात व त्याचे भाषांतर सुद्धा करता येते. यात आता पर्यंत ८.८ लाख विविध कागदे जमा झाली आहे. येथेच मला भारतीय संविधान भेटले.
याचा दुवा –  http://en.wikisource.org/

६.  Wikiversity  –  विद्यापीठ

हा प्रकल्प माहिती, शिकण्यारे समूह सोबतच संशोधन करण्यासाठी वाहिलेले आहे. याची सुरुवात १५ ऑगष्ट २००६ ला झाली.  हा फ़ार महत्व पुर्ण प्रकल्प आहे. हा फ़क्त विश्वविद्यालया संबधीतच नाही तर कोणत्याहि पातळीवरिल विद्यार्थास मदत होइल असे आहे. यात २०१० पर्यत ३०,००० प्रवेश आहेत.
याचा दुवा –  http://en.wikiversity.org/wiki/Wikiversity:Main_Page

७. Wikimedia Commons- सामायिक भंडार

या प्रकल्पात मोफ़त छायाचित्रे, नकाशे , व्हिडिओज, अ‍ॅनिमेशन इ चा समावेश आहे. याची सुरुवात सप्टेंबर २००४ ला झाली.
याचा दुवा –  http://commons.wikimedia.org/

८. Wikispecies  –  प्रजातीकोश

या प्रकल्पात विविध सजीव प्राण्यांबद्दल माहिती भेटेते. याची सुरुवार १४ सप्टेंबर २००४ ला झाली. हा प्रकल्प खास करुन वेज्ञानिक गोष्टी साठी आहे. यात २०१० पर्यंत २४ लाख लेख आहेत.
याचा दुवा –  http://species.wikimedia.org/

याच बरोबर खालील काही प्रकल्प आहे.

९. Wikinews – बातम्या

यात विविध बातम्या लिहिता येतात. याचे मुख्य काम म्हणजे बातमीची खात्री करणे व विश्वासह्रायता तपासणे हे होय.
दुवा –  http://en.wikinews.org/wiki/Main_Page

१०. Media Wiki

हे एक सॉफ़्ट्वेअर आहे. जे की सर्व Wikimedia समुह व इतर संकेतस्थळे वापरतात.
दुवा-  http://meta.wikimedia.org

याच प्रमाणे अनेक प्रकल्प wiki-  वा  -pedia या नावाने सुरु आहेत. पण वरिल १० प्रकल्प सोडुन कोणताही प्रकल्प  Wikimedia  या समूहाचा नाही. त्याच प्रमाणे Wikimedia वरिल सर्व माहिती वाचनासाठी व वापरण्यासाठी मोफ़त आहे.

याच वर्षी विकिपिडियाला १० वर्षे पुर्ण झाली. आता विकिपिडिया भारतातकडे खास लक्ष देणार आहे. त्यासाठी त्यांनी भारतीय भाषेचा प्रकल्प सुरु केला आहे.

आपल्याला हा लेख कसा वाटला ते कळवा. त्याच प्रमाणे अधिक माहिती असल्यास सर्वांसोबत वाटा.

अजाईल मेथडॉलॉजी -भाग ७

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात. आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

या लेखमालेतील मागील लेख आपण येथे वाचू शकता

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग -५

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग -६

स्क्रममधील स्प्रिंटबद्दल चर्चा केल्यानंतर आता प्रत्येक स्प्रिंटच्या शेवटी काय घडतं ते पाहू.

स्क्रम ही iterative आणि incremental पद्धत असल्यामुळे प्रत्येक स्प्रिंटच्या शेवटी Product owner किंवा customer ला अभिप्रेत असलेली business value मिळणं अपेक्षित असतं. ही business value त्या स्प्रिंटमधे काम करून तयार केलेल्या product increment द्वारा दाखविली जाते. Product ownerआणि इतर सहभागी घटक(stakeholder) यांना हे product increment दाखविण्याचा कार्यक्रम म्हणजे Sprint review meeting!

स्प्रिंट रिव्ह्यु मिटींग:

मुख्य उद्देश हा product increment कशा प्रकारे चालतं हे दाखविणे व त्यावर प्रतिक्रिया घेणे, हा असतो. सर्व stakeholders या मिटींगमधे सहभागी होतात.  पण power point slides, भाषणबाजी, हारतुरे यांना यामधे मज्जाव असतो.

“या स्प्रिंटमधे आम्ही हे develop केलं आहे, ते असं चालतं” हे demonstrate करण्याचं काम टीम  करते. यावर stakeholders प्रतिक्रिया देतात. काही features मधे बदल करणे Business value नुसार मान्य करण्याजोगे असेल तर product owner असे बदल Product backlog मध्ये प्राधान्यक्रमानुसार करतो.

स्प्रिंट रिट्रोस्पेक्टिव्ह:

स्प्रिंट रिव्ह्यू झाल्यानंतर product owner, scrum master आणि team असा ’आतला’ गट झालेल्या स्प्रिंटची पडताळणी करण्यास बसतो. याला स्प्रिंट रिट्रोस्पेक्टिव्ह असे म्हणतात. आपण कोणत्या गोष्टी योग्य प्रकारे करतो आहोत, कोणत्या गोष्टींमध्ये सकारात्मक बदल अपेक्षित आहेत, याचा उहापोह येथे केला जातो. प्रत्येकाने यामध्ये स्वत:चे मत नोंदविणे, सुचना करणे अपेक्षित असते. पुढच्या स्प्रिंटमध्ये, सदर सूचनांपैकी कोणत्या अमलांत आणायच्या, हेदेखील ठरते. याची अंमलबजावणी खरोखरच नंतरच्या स्प्रिंटमध्ये होईल, ही जबाबदारी Scrum Master वर असते.

स्प्रिंट रिट्रोस्पेक्टिव्ह बरोबरच sprint cycle संपतं आणि मंडळी पुढच्या स्प्रिंटच्या sprint planning meeting साठी तयार होतात.

आपण पाह्यलं की स्र्कममध्ये फक्त तीन roles आहेत. तसेच sprint planning meeting, daily scrum, sprint review आणि sprint retrospective अशा activities किंवा ceremonies आहेत. Product backlog, Sprint backlog, Burndown chart अशा artifacts आहेत. या सर्वांनी मिळून बनलेलं हे एक framework आहे. Development activities कशा करायच्या याबद्दल काहीही दिलेलं नाही. यामुळे बर्‍याच वेळा test driven development, re-factoring, user’s stories अशा Extreme Programming च्या कल्पना येथे वापरल्या जातात. Framework implementation मध्ये Engineering practices किंवा development techniques यामध्ये वैविध्य असू शकतं. पण Scrum च्या मूळ गाभ्याला धक्का लागणार नाही याची काळजी घेतली तर फायदा होतो.

या लेखमालेत ’अजाईल मेथडॉलॉजी’ ही काय भानगड आहे, याचं उत्तर संक्षिप्त स्वरूपात देण्याचा प्रयत्न केला आहे. या विषयांवर  बरेच साहित्य उपलब्ध आहे; त्याचा वाचकांनी जरूर लाभ घ्यावा.

ही लेखामाला ’अजाईल मेथडॉलॉजी’ या विषयाचीओळख करून देणारी  आहे. याविषयी आणखी लेख हवे असल्यास / काही प्रश्न असल्यास आपण खाली comments मध्ये जरूर लिहावे.

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

अजाईल मेथडॉलॉजी -भाग ६

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात. आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

या लेखमालेतील मागील लेख आपण येथे वाचू शकता-

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग -५

स्क्रमचे cycle :

Scrum Cycle

वरील आकृतीत आपल्याला तीन roles दिसतील, Scrum Master ,Team आणि Product Owner. या roles बद्दल आपण मागल्या लेखामध्ये पाहिलं. आता इतर माहिती घेऊ.

Product Backlog :
आकृतीमध्ये “Product – Backlog” असं एक artifact (deliverable ) दाखवलेलं आहे. Product  Backlog म्हणजे Requirement document. या document मध्ये “Product” पूर्ण होण्यासाठी जी जी features करावी लागतील व जे जे  करावे लागेल ते सर्व दिलेले असते. हा “Product Backlog” product owner ने तयार करायचा असतो.सर्वसाधारण requirement document व “Product Backlog” यामध्ये एक महत्त्वाचा फरक म्हणजे Product Backlog मध्ये सर्व features / requirements या प्राधान्यक्रमाने दिलेल्या असतात. म्हणजे सर्वात जास्त अग्रक्रमाचे feature सर्वात वर व त्या खालोखाल कमी अग्रक्रमाची features मांडली जातात. प्रोजेक्ट चालू असताना जर हा अग्रक्रम बदलावा लागला (Business value प्रमाणे ) तर तसं करण्याचं काम Product owner करतो .

Sprint Planning Meeting :
तर असा हा product backlog , Product owner तयार करून Team पुढे ठेवतो. Team हा product backlog नीट समजून घेते. प्रत्येक feature ची Business value / priority समजून घेते. समजा एखाद्या product backlog मध्ये २५ गोष्टी प्राधान्यक्रमाने मांडल्या आहेत. साहजिकच या २५ गोष्टींमध्ये सगळ्यात वरच्या गोष्टी जास्त महत्त्वाच्या आहेत व त्या आधी develop करायला हव्यात. तर product owner , Scrum master आणि Team ही मंडळी एकत्र बसतात. आता या २५ गोष्टींपैकी किती गोष्टी आता सुरु होणार्‍या iteration मध्ये develop करायच्या याचा निर्णय team घेते. एरवी खरं तर हे project manager ने ठरवलं असत. पण इथे तसं नाही. team निर्णय घेते (Empowered team ). Team ने समजा असं ठरवलं की या iteration मध्ये (Scrum मध्ये iteration ला sprint म्हणतात ). पहिल्या पाच गोष्टी develop करायच्या तर त्या पाच गोष्टींसाठी कोणत्या tasks कराव्या लागतील त्याची यादी team तयार करते. या यादीतील tasks ची team आपापसांत वाटणी करते. ही tasks ची यादी Sprint Backlog मध्ये लिहिली जाते. असा Sprint Backlog तयार झाला की meeting संपते. या meeting ला Sprint Planning meeting असे म्हणतात.

स्प्रिंट:-
Sprint Planning Meeting नंतर Sprint (म्हणजेच iteration )सुरु होते. Sprint चा कालावधी साधारणपणे २ आठवडे ते ४ आठवडे असतो. Team ने Product owner ला commitment दिलेली असते की, २ ते ४ आठवड्यांच्या काळात team ठरलेल्या गोष्टी पूर्ण करून देईल. यासाठी team आपल्या कामाचा रोज आढावा घेते. हा आढावा दैनंदिन scrum meeting मध्ये घेतला जातो. (आता हे काय ? Scrum मध्ये ‘scrum meeting’?  होय , team च्या या रोजच्या meeting ला scrum किंवा daily Scrum म्हणतात.) Team मधील प्रत्येक जण इतर सर्वांना आपल्या कामाबद्दल माहिती देतो. (report करतो.) प्रत्येकजण तीन प्रश्नांची उत्तरे इतर सर्वाना देतो.
१. मी काल काय काम केलं?
२. मी आज काय काम करणार आहे ?
३. माझ्यासमोर काम करताना काय अडचणी आहेत ?
सर्वांनी ही माहिती दिल्याने team मधील प्रत्येकाला कामाची पूर्ण कल्पना येते. Meeting नंतर Sprint Backlog मध्ये झालेल्या कामाची नोंद केली जाते. म्हणजे किती तासांचं काम बाकी राहयाल आहे. हे शोधून काढलं जातं. हे खरंच किती logical वाटत ना! Project साठी किती काम झालं आहे यापेक्षा किती राहयाल आहे हेच महत्त्वाचं असतं. Sprint Backlog मधील राह्यलेल्या कामाच्या तासांची नोंद एका आलेखावरदेखील केली जाते; याला Sprint burn -down  chart म्हणतात.
अशाप्रकारे  प्रत्येक Sprint च्या सुरुवातीला Sprint Planning meeting व Sprint मध्ये दररोज ‘Daily Scrum meeting ‘ होते. Sprint Backlog हे प्रत्येक Sprint साठी input document असतं, व ते आणि burn – down chart पूर्ण sprint च्या काळात update केले जातात.
एक महत्त्वाचा नियम म्हणजे Sprint चालू असताना ठरलेल्या कामामध्ये कोणताही बदल केला जात नाही. Team ने ठरवलेल्या व Product Owner ने sprint च्या सुरुवातीला मान्य  केलेल्या गोष्टीच फक्त develop केल्या जातात. त्यामूळे Team ची एकाग्रता वाढून उत्पादन क्षमताही वाढते. Sprint च्या शेवटी काय होते, ते पुढच्या लेखात पाहू.

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

अजाईल मेथडॉलॉजी -भाग ५

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात. आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

या लेखमालेतील मागील लेख आपण येथे वाचू शकता-

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

मागील लेखामध्ये आपण XP या मेथडॉलॉजीतल्या काही महत्त्वाच्या तत्त्वांविषयी चर्चा केली. या लेखामध्ये आपण स्क्रम (Scrum ) या मेथडॉलॉजीविषयी पाहू.
स्क्रम (scrum)
स्क्रम हा कशाचाही short form नाही. हा शब्द रग्बी या खेळातून घेतला आहे , स्क्रमचे एका वाक्यात वर्णन करायचं झालं तर स्क्रम एक Agile Project Management Framework आहे. ज्याप्रमाणे आपल्या Architecture Framework मध्ये काही गोष्टी static (ठरलेल्या) असतात व काही भाग प्रत्येक application नुसार बदलतो, त्याचप्रमाणे या Agile Project Management Framework मधील काही भाग ठरलेला आहे व काही भाग त्या त्या Project /Product / Team / Environment नुसार ठरवण्याचा आहे. उदा. स्क्रममध्ये तीन role दिलेले आहेत; तसंच काही प्रकारच्या meetings ठरलेल्या आहेत. हा static part झाला. परंतु कोणत्याही engineering practices यामध्ये ठरलेल्या नाहीत. XP मध्ये सांगितलेल्या Engineering practices (TDD  , Refactoring वगैरे ) स्क्रममध्ये वापरता येणं शक्य असलं तरी त्या स्क्रमचा भाग नाहीत. म्हणून आपण ढोबळ मानाने याला Agile Project Management Framework म्हणू.
Project Management Framework मध्ये आपल्याला PMI , PRINCE2 वगैरे frameworks माहीत आहेत . ही Frameworks , waterfall किंवा Linear Development शी संलग्न आहेत. Agile सारख्या Iterative आणि Incremental development साठी मात्र स्क्रमसारखं वेगळं framework गरजेचं आहे.
आता आपण स्क्रम बद्दल एक Project Management Framework या दृष्टीकोनातून माहिती घेऊ . कोणतंही Project Management Framework हे who, When, how, where याबद्दल definition देते , त्याप्रमाणे स्क्रम मध्ये सुद्धा Roles , Activities आणि Artifacts दिलेले आहेत.
स्क्रममधील  Roles –
१. स्क्रम मास्टर (Scrum Master ) :
सर्वसाधारण Project मॅनेजरचा role स्क्रममध्ये स्क्रम मास्टर करतो. अर्थात Scrum Master आणि Project Manager यामध्ये बराच फरक आहे. पण आपण इतकं म्हणू शकतो की, scrum master हा Development team चा leader असतो. त्याचं काम Boss चं नसून Mentor किंवा Guide चं आहे. तो team ला बाहेरील disturbances पासून वाचवतो. तो team ची productivity जास्तीत जास्त राहण्यासाठी वातावरण निर्मिती करतो. Agile ची मुलभूत तत्त्वे पाळली जावीत, यासाठी आग्रही असतो.
२. Team :
Traditional Project Management मध्ये (Waterfall Model ) Analyst चं काम झाल्यावर Designers काम करतात , मग हे design developers / programmers ना दिलं जातं , त्यानंतर tester वगैरे . स्क्रम मध्ये ही सगळी मंडळी एकत्र येतात, एकत्र बसतात, एकत्र काम करतात. अशा team ला Cross – Functional Team म्हणतात. दुसरं म्हणजे ही team फक्त ७ +/- २ (५ ते ९ च्या दरम्यान ) इतकी लहान असते. तुह्मी म्हणाल, मोठं project फक्त ५ ते ९ लोकं develop करणार? तसं नाही, size नुसार कदाचित आपल्याला अशा अनेक लहान teams लागतील आणि त्यांच्यात काम वाटून द्यावं लागेल. आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे ही team स्वतःचे निर्णय स्वतः घेते, म्हणजे एका iteration मध्ये (ज्याला स्क्रम मध्ये स्प्रिंट Sprint म्हणतात ) किती functionality develop करायची हे team ठरवते. project च्या यशासाठी जे काही करावे लागते ते सर्व करण्यासाठी जिद्द आणि अधिकार team कडे असतात.
३. Product Owner :
आपण मागील एका लेखामध्ये पाहिलं होतं की Agile Methodology मध्ये ग्राहक (Customer ) प्रत्यक्ष सहभाग घेतो. जर functionalities एकामागोमाग एक develop करायची असेल तर काय आधी व काय नंतर हे ठरवलं पाहिजे. हे कुणी ठरवायचं? जर software develop करण्याचा उद्देश त्यापासून Business value / Returns मिळवणे असेल (नव्हे, तो तसंच असायला हवा ) तर आधी-नंतर हे Business value वर ठरवलं पाहिजे. मग Business value कुणाला नीट समजते? अर्थात Customer ला. स्क्रममध्ये Product Owner हा Customer चं प्रतिनिधित्व करतो. त्याला Business value नीट माहीत असते. तो सर्व functionalities ची प्राधान्यक्रमाने यादी करतो. त्यातूनच team आपलं काम निवडते. ही यादी सतत  प्राधान्यक्रमाने राहील याची काळजी घेण्याची जबाबदारी product owner ची असते.
प्रस्तुत लेखात आपण scrum मध्ये कोणते roles आहेत, हे पाहिलं पण ही मंडळी एकत्रितपणे project कस execute करतात , हे पुढील लेखात पाहू.

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

Localhost वर WordPress कार्यान्वित कसे कराल?

WordPress कार्यान्वित कसे कराल?

तुमच्या संगणकावर वर्डप्रेस कार्यान्वित करण्यासाठी संगणकावर WAMP सर्ह्वर असणे गरजेचे आहे. WAMP सर्ह्वर कसा कार्यान्वित करायचा ते तुह्मी् येथे पाहू शकता. या लेखात आपण wordpress कसे कार्यान्वित करायचे ते पाहू.

WordPress तुह्मी येथून डाउनलोड करू शकता.

१. तुह्मी डाउनलोड केलेली फाइल unzip करा.
२. वर्डप्रेस कार्यान्वित करण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या वेब सर्ह्वरवर डेटाबेस तयार करावा लागतो. तो तुह्मी खाली दिल्याप्रमाणे तयार करू शकता.

->खालील चित्रात दाखवल्याप्रमाणे तुमच्या संगणकावरील WAMP सर्ह्वरच्या आयकॉनवर क्लिक करा व त्यावरील phpMyAdmin हा पर्याय निवडा.

-> खालील चित्रात दाखवल्याप्रमाणे तुह्माला हवे असलेले डेटाबेसचे नाव लिहा व Create या बटनावर क्लिक करा. अशाप्रकारे तुमचा डेटाबेस तयार होईल.

३. तुमच्या wordpress फोल्डरमधील wp-config-sample.php ह्या फाइलचे नाव wp-config.php असे बदला .

४. त्यानंतर wp -config.php ही फाइल text editor मध्ये उघडा व त्या फाइलमध्ये तुमच्या डेटाबेसचे details लिहा व ती फाइल जतन( save ) करा.

५. त्यानंतर तुमचा wordpress फोल्डर तुमच्या web server च्या root directory (C:\ WAMP \ www) मध्ये जतन करा.

६. तुमच्या web browser वर wp-admin/install.php run करा म्हणजे तुमच्या localhost वर wordpress कार्यान्वित होईल.

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात. आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

या लेखमालेतील मागील लेख आपण येथे वाचू शकता-

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

मागील लेखामधे आपण अजाईलच्या चार मूलभूत तत्वाविषयी जाणून घेतलं. ’अजाईल’ या नावाने ज्या मेथडॉलॉजीज प्रचलीत आहेत, त्या सर्वांमध्ये याच तत्वांचा वापर होतो. अजाईलबद्दल सुरूवातीला ज्याचा अधिक वापर झाला ती पद्धत म्हणजे Extreme Programing किंवा XP. (अर्थात याचा Windows XP शी काही संबंध नाही, हे सांगायला नकोच.) अजाईल मेथडॉलॉजीज मधल्या बहुतेक सर्व technical practices या XP मधूनच आलेल्या आहेत. तुम्हाला प्रश्न पडला असेल की, यात extreme काय आहे; कळेलच..

Extreme Programing (XP):

आपण पाहिलं की Waterfall model वापरून Software Development शिस्तबद्ध करता येते पण त्यात कोणतीही लवचिकता नसते. अशी लवचिकता आणण्यासाठी मग ‘Iterative Development’ ही कल्पना पुढे आली. एका Iteration मध्ये softwareचे एखादे फिचर (feature), एखादी use case तयार करणे व पुढच्या प्रत्येक iteration मध्ये त्यात भर घालत जाणे. XP मध्ये हीच कल्पना अगदी extreme (टोकापर्यंत) नेली आहे. अगदी अल्पकाळाच्या iteration मधून कमीत कमी पण उपयुक्तता मूल्य असणारं software तयार करणे म्हणजे Extreme Programing. हे जर प्रत्यक्षात यशस्वी करायचं असेल तर बरीच पथ्य पाळावी लागतात. XP मध्ये काही आचारपद्धती(practices) सांगितलेल्या आहेत. त्या जर पाळल्या तर आपण आपल्या ग्राहकाला सतत उपयुक्त ठरणारे software देऊ शकतो. थोडक्यात उदाहरण द्यायचं झालं तर log in या functionality बाबत ग्राहकाला उपयुक्तता तेव्हा पटेल जेव्हा ’log in’ या बटनावर क्लिक केल्यावर प्रत्यक्षात log in page दिसेल. log in बद्दल कितीही मोठं document लिहिलं तरी त्याची value काय आहे? XP मध्ये आपण softwareचे असे अनेक उपयुक्त तुकडे ग्राहकाला दाखवत रहातो, ज्यायोगे ग्राहकाला जे, जसं हवं आहे तसं सतत मिळत रहाण्याचा फायदा मिळतो. आता आपण XP च्या १२ आचारपद्धती किंवा १२ सुत्रांपैकी काही महत्वाची सुत्रे समजून घेऊ.

१. On-site customer (ग्राहक developerच्या बरोबर):

आपल्याला प्रत्येक वेळी थोडं थोडं पण उपयुक्त असं software ग्रहकाला द्यायचं आहे. म्हणजे आपल्याला सतत ग्राहकाकडून feedback पण घ्यायचा आहे. ग्राहकाकडून प्रत्येक छोट्या function बद्दल खात्री करून घ्यायची आहे. यावर सर्वोत्तम उपाय म्हणजे ग्राहकानं developer बरोबर हजर असणं. आधीच्या लेखात म्हटल्याप्रमाणे

Team = customer + developers.

तुम्ही म्हणाल, ग्राहक हे मान्य करील का? ग्राहकाचा फायदा असेल तर का नाही करणार? लक्षात ठेवा की या गोष्टी प्रत्यक्ष वापरून झालेल्या आहेत आणि on-site customer ही केवळ पुस्तकी कल्पना नसून प्रत्यक्षात अनेक वेळा, अनेक ठिकाणी वापरलेली आहे.

२.  Test-Driven Development:

थोडीशी विचित्र वाटेल अशी ही पद्धत आहे. नेहमी आपण code लिहीतो आणि तो टेस्ट करतो. Test-Driven Development मध्ये मात्र आपण test-case आधी लिहितो आणि मग test-case pass होण्यासाठी code लिहितो. थोडसं उलटं वाटतं पण त्यामुळे जेवढा पाहिजे तेवढाच आणि योग्य code लिहिला जातो.

३. Pair Programming

दोन programmer एकाच कोडवर काम करतात. (हे काय? म्हणजे double efforts!) म्हणजे एक programmer code लिहितो आणि दुसरा सतत review करीत  असतो . थोड्यावेळाने review करणारा code लिहायला (type करायला )लागतो आणि आधीचा लिहिणारा review करायला लागतो. यानं code मध्ये defects राहत नाहीत, असा अनुभव आहे. प्रथमदर्शनी जरी हे double effert चं काम वाटल तरी defect काढायला जो वेळ जातो, त्यापेक्षा हे परवडतं.

४.  Re-factoring

प्रत्येकवेळी जर थोडासा code तयार करणार असू तर तो सतत आधीच्या code शी integrate करायला हवा. शिवाय तो असा लिहायला हवा की नवीन code त्यामध्ये सहज टाकता येईल. म्हणजे आपला code कोणत्याही क्षणी flexible,  scalable असा पाहिजे. Refactoring म्हणजे code चं function (किंवा interface) न बदलता तो असा सोपा करणे की त्यात बदल सहजपणे सामावू शकतील. हे काम XP मध्ये अगदी सतत करावं लागतं.
या लेखात मी फक्त महत्त्वाच्या चार practices विषयी लिहीलं आहे. इतरही practices  खूप महत्त्वाच्या आहेत. जास्त माहिती हवी असल्यास वाचकांनी ‘Extreme Programming Explained‘ हे kent Beck चं पुस्तक अवश्य वाचावं.

XP Cycle

XP मध्ये Customer हा developers ना UserStory (सध्या आपण याचा अर्थ User ला हवी असलेली लहानशी functionality असा घेऊ) देतो. अशा अनेक User Stories त्याने लिहिलेल्या असतात. अनेक User Stories ची मिळून एक मोठी functionality होऊ शकते. एका short development cycle (iteration) मध्ये किती User stories develop करता येतील हे developers ठरवतात. User stories बरोबर त्यांच्या test cases देखील developers ना मिळतात. अशा user stories मग developers एकत्रपणे काम करून आणि वर उल्लेखलेली सूत्रे (practices) वापरून तयार करतात.
अशी अनेक cycles होतात, ज्या व्दारे software हे iterative व incremental मार्गाने दिले जाते. आपल्या लक्षात आलाच असेल की XP मध्ये documentation पेक्षा working software, Negotiation पेक्षा customer collaboration इत्यादी Agile च्या मूळ तत्त्वांचा वापर केलेला आहे.

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

RSS feed आणि गुगल रीडर

RSS (Really Simple Syndication) हा वेबसाईट कडून अपडेट्स मिळवण्याचा एक format आहे. तुम्ही साईटच्या RSS feeds ला सबस्क्राइब केले की तुम्हाला प्रत्येक वेळी साईटवर जाऊन अपडेट्स बघण्याची गरज नाही. साईटवर जेंव्हा नवीन पोस्ट्स येतील तेंव्हा ते अपडेट्स तुम्हाला तुमच्या RSS feed reader मध्ये मिळतील.

जर तुम्ही इंटरनेट वापरत असाल आणि बरेच ब्लॉग्स, वेबसाईट्स वाचत असाल, तर त्या त्या साईटवर नवीन माहिती आली आहे की नाही हे बघण्यासाठी तुम्ही काय करता ?

साईट्स बुकमार्क्स करून प्रत्येक वेळी सर्व साईट्स उघडून बघणे हा एक पर्याय आहे. पण त्याचे बरेच तोटे आहेत. एका संगणकाच्या browser वर सेव्ह केलेले बुकमार्क्स तुम्हाला दुसऱ्या संगणकावर पाहता येत नाहीत. बरेचसे ब्लॉग्स अनियमितपणे अपडेट्स होतात. त्यामुळे एखादी साईट उघडल्यावर जुनीच पोस्ट दिसण्याचा प्रकार बरेचदा दिसतो. इंटरनेटचा स्पीड कमी असल्यास वेळ आणि bandwidth दोन्ही वाया जाते.

दुसरा पर्याय म्हणजे इमेलद्वारा सबस्क्रीप्शन. हा एका चांगला पर्याय असला तरी याचेही काही तोटे आहेत. एक म्हणजे तुम्ही वाचत असलेल्या सगळ्याच साईट्सवर हा पर्याय असतो असे नाही. आणि बरेचदा अश्या ठिकाणी मेलआयडी दिल्यावर स्पॅममेल्सच जास्त येण्याची शक्यता असते.

तिसरा पर्याय म्हणजे आर.एस.एस. फीड द्वारा अपडेट्स मिळवणे.

RSS (Really Simple Syndication) हा वेबसाईट कडून अपडेट्स मिळवण्याचा एक format आहे. तुम्ही साईटच्या RSS feeds ला सबस्क्राइब केले की तुम्हाला प्रत्येक वेळी साईटवर जाऊन अपडेट्स बघण्याची गरज नाही. साईटवर जेंव्हा नवीन पोस्ट्स येतील तेंव्हा ते अपडेट्स तुम्हाला तुमच्या RSS feed reader मध्ये मिळतील. RSS reader मधून तुम्ही सबस्क्राइब केलेल्या सर्व साईट्स चे अपडेट्स एकाच User interface मध्ये दिसतात. त्यामुळे एकाद्या ब्लॉगवरील फॉंट अथवा background कलर आवडत नसेल तरी काही फरक पडत नाही.

गुगल रीडर हि गुगलची RSS feed reader ची सर्व्हिस आहे. गुगल च्या account ने तुम्ही यावर लॉग-इन करू शकता. लॉग-इन केल्यावर डाव्या बाजूला असलेल्या “Add Subscription” मध्ये तुम्हाला हव्या असलेल्या साईटची URL टाकले की झाले. त्या साईटवर होणारे सगळे अपडेट्स तुम्हाला गुगर रीडर वर कळवण्यात येतील. गुगल रीडरवर नवीन फीड्स शोधण्याचीसुद्धा सोय आहे ज्याद्वारे तुम्ही तुमच्या आवडीच्या विषयाचे नवीन ब्लॉग्स, साईट्स शोधू शकता.

गुगल रीडर मध्ये नवीन साईट कधी Add करायची हे सांगणारा हा व्हीडीओ तुम्ही पाहू शकता.