अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात. आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

या लेखमालेतील मागील लेख आपण येथे वाचू शकता-

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

मागील लेखामधे आपण पाहिलं की सगळ्या अजाईल मेथडॉलॉजीजमधे जे सार्धम्य आहे ते Agile Manifesto मध्ये दिसते. त्याविषयी थोडी चर्चा करू.

१. प्रोसेस आणि टूल्स पेक्षा व्यक्ती व परस्पर संभाषण:
People or Process? हा अगदी “Chicken first or egg first?” सारखा प्रश्न आहे. अजाईल मध्ये दृष्टीकोन असा आहे की, Defined process पेक्षा लोकांची सोय व त्यांच्यातील सुसंवाद महत्वाचा. खरं तर अमुक एक प्रोसेस वापरली तर प्रोजेक्टमधे हमखास यश मिळेल, हे एक स्वप्नरंजन आहे. मुंबईतले डबेवाले कोणती प्रोसेस वापरतात? त्यातल्या किती जणांनी Management Clerics वाचले/ऐकले आहेत? त्यांच्यातील परस्पर संवाद हेच यशाचे गमक आहे. त्यामुळे व्यक्ती केंद्रस्थानी मानून व परस्पर संवादाचा योग्य उपयोग करून यश मिळवता येईल, असं अजाईलचं तत्व आहे. प्रोसेस हे साधन आहे साध्य नव्हे.

२. Comprehensive Documentation (दस्ताऐवज/ कागदपत्रे) पेक्षा व्यवस्थित चालणारे सॉफ्टवेअर

ग्राहकाला त्याच्या गुंतवणुकीचा परतावा कशातून मिळतो? चालणार्‍या software मधून की अगदी नेटकेपणाने केलेल्या documentation मधून? मग महत्व सहाजिकच software तयार करण्याच्या कृतीला द्यायला हवं. Documentation हे जरूरीपुरतं नक्की करावं; पण त्याच्या मागे लागू नये. कितीतरी  documentation हे असं केलं जातं ही पुन्हा त्याकडे खरं तर कुणी ढुंकुनही पाहत नाही. पण केवळ प्रोसेसमध्ये लिहीलयं म्हणून बळेच करावं लागतं. हे थांबवूया.

३. करार व तडजोड पेक्षा ग्राहकांशी सुसंवाद

प्रोजेक्ट मॅनेजरच्या प्रस्थापित, अपेक्षित गुणांमध्ये एक गुण असतो तो म्हणजे negotiating skill- ग्राहकाबरोबर negotiation करणे, software requirement असो किंवा schedule  बद्दल सवलत असो; ग्राहकाला आपलं म्हणणं मान्य करायला लावण्यात तर खरं कौशल्य लागतं! पण खरंच यातून काय साध्य होतं? ’ मी जिंकणार, तू हरणार’ यापेक्षा ’मीही जिंकणार, तुही जिंकणार’ हे तत्व योग्य नाही का? अजाईलच्या संकल्पनेनुसार ग्राहकांशी negotiation करण्यापेक्षा सुसंवाद साधणे महत्वाचे आहे.

Customer + Developers = Team

Customer म्हणजे ’ते’ आणि Developers म्हणजे ’आपण’ असं म्हणण्यापेक्षा ’आपण सगळे एक’ असं म्हणणं जास्त योग्य ठरतं. ग्राहकाचा development मध्ये सहभाग हे तत्व अजाईल मेथडॉलॉजीजने स्वीकारलं आहे.

४.  पक्की ठरविलेली योजना पाळणे (Defined Process) पेक्षा  बदलांना सामोरे जाणे

Software Development मध्ये बदल हीच शाश्वत गोष्ट आहे! Technologies बदलतात, requirements बदलतात, मार्केटमधल्या अपेक्षा बदलतात. Software Development मध्ये या सार्‍या बदलांना सामोरं जायचं असेल तर प्रोसेसमध्ये लवचिकता हवीच. त्यामुळे Rigid Process पेक्षा बदलांना सामोरं जाण्याची सहज क्षमता असणारी कार्यपद्धती महत्वाची ठरते.

वरील मूलभूत तत्त्वे आपल्याला Crystal, Extreme Programming, Scrum इत्यादि Agile Methodologies मध्ये दिसतात.

Crystal

Crystal ही Agile Methodology अ‍ॅलिस्टर कॉकबर्न याने मांडली. यामध्ये एक प्रमुख कल्पना अशी होती की कोणत्याही Methodology ला तीन dimensions असतात

१) Roles

2) Activities

3) Project Life Stage
ही dimensions जर x, y व z axis म्हणून धरली तर Methodology(M)  ची size ठरवता येते. जितके Roles किंवा Activities किंवा development stages जास्त, तितकी ‘ M ‘ size जास्त. या अनुशंगाने काही conclusion मांडता येतात.

१) जितके जास्त लोक (प्रोजेक्ट्वर काम करणारे) तेवढी M size जास्त लागते. (जास्त लोक असतील तर formal communication लागेल)

२) प्रोजेक्टमध्ये जोखीम (risk ) जास्त असेल तर M size जास्त हवी  (उदा. Pacemaker तयार करायचा असेल तर M size जास्त,  Cricket Score software ला M size कमी )

यामुळे  Crystal Clear,  Crystal Red,  Crystal Yellow,  Crystal Orange अशी वेगवेगळी versions (Team size नुसार) मांडली गेली. याव्यतिरिक्त Team ला focus गरजेचा असतो, बाहेरील लोकांनी Team members ना disturb करू नये,  समोरासमोर (face to face ) संभाषण हे सर्वात प्रभावी असते इत्यादि अजाईलच्या प्रमुख कल्पना Crystal मध्ये होत्या.  Crystal विषयी अधिक जाणून घेण्यासाठी अ‍ॅलिस्टर कॉकबर्नचे Crystal विषयावरील पुस्तक अवश्य वाचावे.
पुढील लेखात आपण Extreme Programming (XP) बद्दल चर्चा करू .

पुढील लेख:

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in


अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात.  आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे  त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर  त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट  मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी  स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट  मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

मागील लेखामधे आपण मेथडॉलॉजीज या संक्ल्पनेविषयी चर्चा केली. वॉटरफॉल व त्यानंतर आलेल्या Iterative Methodologies बद्दल जाणून घेतलं. प्रस्तुत लेखात आपण अजाईल मेथडॉलॉजीज बद्दल आणखी माहिती घेऊ.

बदलाची गरज
Defined Process मुळे Software Industry मध्ये एक सुसुत्रता आली, हे खरे. Process manual असल्यामुळे कशा क्रमाने काम करायचे, तसेच सर्व प्रोजेक्ट्सची माहिती शास्त्रीय पद्धतीने गोळा करणे, त्याचे विश्लेषण (analysis) करणे व त्यानुसार प्रोसेसमध्ये आवश्यक ते बदल करणे शक्य झाले. या फायद्यांमुळेच CMMI level 2 पासून 5 पर्यंत क्रमाक्रमाने प्रगल्भता (maturity) मिळविण्याकडे कंपन्यांचा कल वाढला. Quality process मध्ये CMMI व्यतिरीक्त ISO, TQM, Six Sigma अशा इतरही अनेक process frameworks/ standards ची चलती वाढली.
“अति सर्वत्र वर्जयेत” या उक्तीनुसार जेव्हा प्रोसेसचा बाऊ केला जातो, तेव्हा मागील लेखात म्हटल्याप्रमाणे “Process for people” की “People for process” हा संभ्रम होतो.
Process standardization चा सगळ्यात महत्वाचा फायदा म्हणजे त्यायोगे येणारी शिस्त अन या शिस्तिचा अतिरेक म्हणजे लवचिकता संपुष्टात येणे, हीच अडचण समोर येऊ लागली.
अजाईल या संकल्पनेकडे एखादे फॅड किंवा फॅशन म्हणून बघणे Software Industry ला नक्कीच परवडणारे नाही. खरा प्रश्न आहे तो, खरेच काही बदल हवा आहे का, याचा. Defined process वापरत असताना बदलांना सामोरे जाण्याची क्षमता कमी झालेली आहे किंवा ते बदल सामावून घेण्याची किंमत वाढली आहे, ही पहाणे गरजेचे आहे.

अजाईल जाहीरनामा (Agile Manifesto)
काही मेथडॉलॉजीस्ट मंडळींना एकत्र येऊन “अजाईल मेथडॉलॉजीज” ही संकल्पना मांडली. एकत्र येण्याआधी स्वतंत्रपणे त्यांनी “एक्स्ट्रिम प्रोग्रॅमिंग“(Extreme Programming ), “क्रिस्टल” (Crystal) यांसारख्या मेथडॉलॉजीज विकसित केलेल्या होत्या. एकत्र आल्यावर यातील सार्धम्य लक्षात घेऊन त्यांनी अजाईल जाहीरनामा (Agile Manifesto) ठरविला; तो असा-
आम्ही सॉफ्टवेअर तयार करण्याच्या अधिक चांगल्या पद्धती शोधीत आहोत आणि त्याबाबत इतरांनाही मदत करीत आहोत. हे करत असताना खालील गोष्टींना प्राधान्य द्यावे, असे आमच्या लक्षात आले आहे.

“प्रोसेस आणि टूल्स”                               पेक्षा                      “व्यक्ती व परस्पर संभाषण”

“दस्ताऐवज/ कागदपत्रे”                            पेक्षा                      “व्यवस्थित चालणारे सॉफ्टवेअर”

“करार व तडजोड”                                  पेक्षा                      “ग्राहकांशी सुसंवाद”

“पक्की ठरविलेली योजना पाळणे”                 पेक्षा                     “बदलांना सामोरे जाणे”

वर डावीकडे दिलेल्या गोष्टी महत्वाच्या आहेतच पण आम्ही उजवीकडच्या गोष्टींना  जास्त प्राधान्य देतो.

(स्वैर भाषांतर – “Agile Manifesto” हक्क agilemanifesto.org च्या स्वाधीन)

वर दिलेल्या चारही तत्वांचे प्रतिबिंब आपल्याला प्रत्येक अजाईल मेथडॉलॉजीजमध्ये दिसेल.

थोडक्यात ही तत्वे पाळणारी कोणतीही मेथडॉलॉजी असेल (अगदी तुम्ही स्वत: ठरविलेली) त्याला अजाईल मेथडॉलॉजी म्हणता येते. सध्या अस्तित्वात असलेल्या काही अजाईल मेथडॉलॉजीज खालीलप्रमाणे आहेत-

१. एक्स्ट्रिम प्रोग्रॅमिंग (XP)

२. स्क्रम (Scrum)

३.  लीन डेव्हलपमेंट (Lean Development)

४. डी. एस. डी. म (DSDM)

५. ऍडाप्टिव सॉ्फ्टवेअर डेव्हलपमेंट (Adaptive Software Development)

६. फीचर ड्रीव्हन डेव्हलपमेंट (Feature Driven Development)  इत्यादी.

“अजाईल” च्या चार तत्वांविषयी व आणखी काही तत्वांविषयी जाणून घेऊ पुढील लेखात.

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

जी-मेल मध्ये ई-मेल पाठविण्यासाठीच्या सुविधा

मागील भागात “जी-मेल मधे ई-मेल खाते कसे उघडावे?” या लेखानंतर, ई-मेल पाठविण्यासाठी कोणकोणत्या सुविधा उपलब्ध आहेत याविषयी माहिती देणारे हे चलचित्र:

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग १

ही लेखमालिका अतिथी लेखक श्री. प्रशांत पुंड खास टेक मराठीसाठी लिहित आहेत. प्रशांत हे सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, SDLC या संदर्भात कन्सलटंट आणि मेंटर म्हणून काम करतात.  आतापर्यंतच्या त्यांच्या २५ वर्षाच्या करीयरमधे  त्यांनी अनेक कंपन्यांमधे एक्झिक्युटीव पदावर जबाबदारी पार पाडली आहे. आजवर  त्यांनी ७५ हून अधिक कंपन्यांमधे ४०० हून अधिक ट्रेनिंग सेशन्स घेतली आहेत. सध्या अजाईलसॉफ्ट  मेथडॉलॉजीज ही स्वत:ची कंपनी  स्थापन करून CEO या पदावर कार्यरत आहेत. अजाईलसॉफ्ट  मेथडॉलॉजीज ही कंपनी सॉफ्टवेअर मेथडॉलॉजीज, आय. टी. सिक्युरीटी, SDLC या संदर्भात ट्रेनिंग व कन्सलटन्सी या सेवा पुरविते.

सध्या “अजाईल” हा शब्द अगदी परवलीचा झाला आहे. बर्‍याच कंपन्यांमधे अजाईल मेथडॉलॉजी वापरली जाते. हे नेमकं काय आहे याचा मागोवा या लेखमालेत आपण घेणार आहोत.

मेथडॉलॉजी म्हणजे नेमकं काय?

बर्‍याच वेळेला आपल्याला मेथड (Method), प्रोसेस(Process) आणि मेथडॉलॉजी (Methodology) असे वेगवेगळे शब्द दिसतात. खर्‍या अर्थाने या शब्दांमधल्या फरकांबाबत एक स्वतंत्र लेख लिहिता येईल. सध्या तरी आपण फारसा शैक्षणिक किंवा तात्विक विचार न करता आपल्याला उपयोगी पडेल असा मेथडॉलॉजीचा अर्थ पाहू.

सॉफ्टवेअर तयार करताना डिझाईन, कोडिंग, टेस्टींग अशा अनेक क्रिया कराव्या लागतात. या क्रिया कोणत्या क्रमाने, कोणी व कशा करायच्या याचे ढोबळमानाने वर्णन केले तर ते वर्णन म्हणजे मेथडॉलॉजी होय. अर्थात मी आधी म्हटल्याप्रमाणे ही काही शास्त्रीय व्याख्या नाही.

तर मेथडॉलॉजीमधे खालील तीन घटकांचा संबंध येतो.

१. भूमिका (Role)

2. क्रिया (Activity)

3. क्रियेत वापरले जाणारे किंवा क्रियेतून निर्माण होणारे आर्टिफॅक्ट्स(Artifacts)

या तीन घटकांचा परस्पर संबंध सुनिश्चित करणे म्हणजे मेथडॉलॉजी.

१९७० च्या सुमारास विन्स्टन रॉईस यांनी एका पेपरमधे Waterfall Model ची कल्पना मांडली. खरं तर त्या पेपरचा उद्देश Waterfall Model सुचविण्याचा नव्हता. पण तरीही Waterfall Model वापरण्याची सुरूवात झाली. Analysis -> Design-> Coding-> Testing या क्रमाने सॉफ्टवेअर तयार करायला सुरूवात झाली. सॉफ्टवेअर कंपन्यांनी या Waterfall Methodology वर आधारीत प्रोसेस (Process) तयार केल्या. पुढे पुढे यामधे लोकांना त्रुटी जाणवू लागल्या. मोठ्या मोठ्या प्रोजेक्ट्ससाठी ही मेथडॉलॉजी फारशी उपयुक्त नसल्याचे जाणवले. जवळजवळ एका दशकाच्या काळानंतर (विन्स्टन रॉईसच्या पेपर्नंतर) डॉ. बॅरी बोहमच्या Spiral Model ने आणि आणखी काही तत्कालीन मॉडेल्सने मेथडॉलॉजीबाबत वेगळे विचार मांडले. पुढे आयव्हर जेकबसनच्या Objectory आणि नंतर Unified Process ने Waterfall Model आधारीत वेगळ्या मेथडॉलॉजीज मांडल्या.

या इतर सगळ्या मेथडॉलॉजीजमध्ये एक साम्य होतं, ते म्हणजे Waterfall Model चा पुन्हा पुन्हा वापर. यालाच आपण iterative model म्हणू. थोड्या काळासाठी (iteration) Waterfall वापरणे, त्यातून सॉफ्टवेअरचा काही भाग तयार करणे, पुन्हा आणखी थोडा भाग तयार करण्यासाठी Waterfall वापरणे. असं केल्याने एकूण प्रक्रियेतील जोखीम कमी होते, असं जाणवलं होतं.

मेथडॉलॉजीज आणि प्रोसेस यांचा परस्पर संबंध कंपन्यांमध्ये तयार झाला होता. Process Manual मध्ये कुणी, केव्हा, काय करायचं याचे नियमच लिहून ठेवले जाऊ लागले; मग ती मेथडॉलॉजी Waterfall असो किंवा आणखी कुठली. हळू हळू या प्रोसेस, क्वालिटी प्रोसेस म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या. CMMI आणि ISO Model ने सॉफ्टवेअर कंपन्यांचा ताबा घेतला. ज्याची प्रोसेस चांगली त्याचे प्रोडक्ट चांगले असा विचार पुढे आला. जो तो आपली प्रोसेस अधिकाधिक घट्ट व कोणत्याही चुकीला वाव नसावा अशा बेताने ठरवू लागला. कंपनीतील काम करणारे डेव्हलपर्स, टेस्टर्स हे एखाद्या यंत्राप्रमाणे प्रोग्रॅम केल्यासारखे ही प्रोसेस पाळू लागले, किंबहूना तेच अपेक्षित होते.

कधी कधी तर माणसांसाठी प्रोसेस की प्रोसेससाठी माणसं, असा प्रश्न निर्माण होऊ लागला. या मेथडॉलॉजी आणि प्रोसेसच्या चक्राकडे काही लोक मात्र अभ्यासूपणे पाहत होते आणि नवनविन प्रयोग करीत होते. केंट बीक, ऍलिस्टर लॉकबर्न, केन श्वॉबर, जेफ सदरलॅंड  इ. लोकांनी वेगवेगळ्या मेथडॉलॉजीज मांडल्या. प्रोसेसमध्ये लवचिकता यावी, असा आग्रह धरला. या मेथडॉलॉजीज, लाईटवेट मेथडॉलॉजीज म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या; ज्यांनाच पुढे अजाईल मेथडॉलॉजीज असं नाव पडलं.

पुढील लेखात आपण या अजाईल मेथडॉलॉजीजच्या मूल तत्वांविषयी जाणून घेऊ.

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग २

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ३

अजाईल मेथडॉलॉजी – भाग ४

श्री. प्रशांत पुंड यांना येथे संपर्क करू शकता –
Linked In: http://www.linkedin.com/pub/dir/Prashant/Pund/
Blog : http://pundprashant.wordpress.com/
E-mail: prashant.pund at agilesoft.in

WAMP सर्व्हर कसा कार्यान्वित करायचा?

WAMP म्हणजे Windows, Apache, MySQL आणि PHP. WAMP सर्व्हर हे असे एक software आहे जे तुमच्या संगणकावर Apache, MySQL आणि PHP या तीनही गोष्टी कार्यान्वित करत.
या लेखात आपण WAMP सर्व्हर आपल्या संगणकावर कसा कार्यान्वित करायचा ते पाहणार आहोत.

WAMP म्हणजे Windows, Apache, MySQL आणि PHP. WAMP  सर्व्हर हे असे एक software  आहे जे तुमच्या संगणकावर Apache, MySQL आणि PHP या तीनही गोष्टी कार्यान्वित करत.
या लेखात आपण WAMP सर्व्हर आपल्या संगणकावर कसा कार्यान्वित करायचा ते पाहणार आहोत.
WAMP सर्व्हर कसा कार्यान्वित करायचा?
WAMP सर्व्हर तुह्मी इथून डाउनलोड  करू शकता.
१. तुह्मी डाउनलोड केलेल्या फाइलवर दोनदा क्लिक करा. आता तुम्हाला खाली दिल्याप्रमाणे  स्क्रीन दिसेल. स्क्रीनवरील Next या बटणावर क्लिक करा.
२. आता तुह्माला खाली दाखविल्याप्रमाणे License Agreement ची स्क्रीन दिसेल. स्कीनवर दाखवल्याप्रमाणे  I accept  the agreement हा पर्याय निवडा व Next या बटणावर क्लिक करा.
३. आता तुह्माला WAMP सर्व्हरसाठी आपल्या संगणकावरील जागा निवडायची आहे.  इनस्टोलर C:\WAMP हि जागा निवडतो ती जागा आपल्याला बदलायची असल्यास Browse या बटणावर क्लिक करा व तुह्माला हवी असलेली जागा निवडा व Next या बटणावर क्लिक करा.
४.त्यानंतर खाली दिल्याप्रमाणे installation च्या उर्वरीत पायरया पूर्ण करा.
५.आता software  installation साठी तयार आहे. Install या बटणावर क्लिक करा म्हणजे आता तुमच्या संगणकावर PHP, MySQL आणि  Apache sever कार्यान्वित होईल.
६.आता तुम्हाला browser निवडायचा आहे. तुमच्या संगणकावर असलेल्या beowser पैकी कुठलाहि browser तुह्मी निवडू शकता. खाली दाखवलेल्या स्क्रीनमध्ये internet explorer हा पर्याय निवडला आहे. browser निवडून झाल्यावर open या बटणावर क्लिक करा.
७.आता तुह्माला installar SMTP Setting विषयी विचारेल. तुह्माला त्याबद्दल काही माहित   नसल्यास आहे तेच Setting राहु द्या व Next या बटणावर क्लिक करा.
८.आता तुमचे  installtion पूर्ण झाले आहे. Finish या बटणावर क्लिक करा.

९.आता तुमच्या संगणकावरील टास्कबारवर WAMP चा  छोटासा आयकॉन दिसेल त्यावर क्लिक करा व त्यावरील localhost हा पर्याय निवडा.

तुह्मी निवडलेल्या browser वर तुह्माला खाली दाखवल्याप्रमाणे स्क्रीन दिसेल.याचा अर्थ तुमच्या संगणकावर WAMP  सर्व्हर कार्यान्वित झाला.

अशाप्रकारे तुह्मी तुमच्या संगणकावर WAMP सर्व्हर कार्यान्वित (install ) करू  शकता.
WAMP सर्व्हरवर wordpress कसं कार्यान्वित करायचं ते पुढील लेखात पाहू.

रोहन दिघे या तरूण उद्योजगाचा प्रवास

रोहन दिघे ह्या २६ वर्षीय तरूणाने ३ वर्षापूर्वी “सोशल वेब फॅक्टरी” नावाची सोशल मिडीया ऍप्लिकेशन बनवीणारी सर्व्हिसेस कंपनी सुरू केली व नावारूपाला आणली. मेहनत व जिद्द यांनी युक्त असा हा त्याचा प्रवास त्याचाचकडून ऐकण्याची बहूमोल संधी POCC ने उपलब्ध करून दिली आहे.

रोहन दिघे ह्या २६ वर्षीय तरूणाने ३ वर्षापूर्वी “सोशल वेब फॅक्टरी” नावाची सोशल मिडीया ऍप्लिकेशन  बनवीणारी सर्व्हिसेस कंपनी सुरू केली व नावारूपाला आणली. मेहनत व जिद्द यांनी युक्त असा हा त्याचा प्रवास त्याचाचकडून ऐकण्याची बहूमोल संधी POCC ने उपलब्ध करून दिली आहे.

या वाटचालीमधे आलेले चढ-उतार, एका सर्व्हिसेस कंपनीपासून सुरुवात करून स्वत:च्या कंपनीचे प्रोडक्ट “डील तडका” जे नुकतेच बाजारात आले, हे करतानाचे अनुभव, भविष्याबद्दल दृष्टीकोन ह्या सर्वांबद्दल रोहन आपल्याशी बोलेल.

ही प्रेरणादायक गोष्ट ऐकायला आवर्जून या.

वेळ: दि. ७ मे २०११, दु. ४ ते सायं. ७

स्थळ: Symbiosis Institute Of Comp. Studies & Research(SICSR), अतुर सेंटर, गोखले क्रॉस रोड, मॉडेल कॉलनी, पुणे.

Google Map: http://bit.ly/93USLP

** ही सभा सर्वांना विनामूल्य आहे. आपली नोंदणी http://punestartups.org/events/rohan-dighes-my-story-pocc येथे करणे आवश्यक आहे.

पुणे स्टार्ट-अप गॅरेज (Pune Start-up Garage)

तुमच्यातले कितीतरी जण स्वतःची start-up काढायची स्वप्न पाहत असतील. पण काही कारणांमुळे तुम्हाला ते शक्य होत नसेल तर अशा सर्व इच्छुकांसाठी  अतिशय उपयुक्त कार्यक्रम म्हणजे Start-up Garage .  Start-up Garage ह्या कार्यक्रमात start-up सुरु करण्यासाठी  लागणाऱ्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे. या कार्यक्रमाचा उद्देश हा आहे कि developers , designers आणि start-up सुरु करण्याचं स्वप्न पाहणाऱ्या अशा सर्व व्यक्तींना एकत्र आणायचं जेणेकरून ते आपल्या कल्पना एकमेकांसमोर मांडू शकतील.
हा संपूर्ण कार्यक्रम तीन दिवसांचा असून त्यासाठी लागणारे शुल्क आकारले जाईल.कार्यक्रमाचे वेळापत्रक तुह्मी इथे पाहू शकता.

शुल्क आणि नोंदणी-
ह्या  संपूर्ण कार्यक्रमासाठी २०००/- रुपये एवढे शुल्क आकारले जाईल. विद्यार्ध्यांसाठी शुल्कामध्ये ५०% सवलत दिली जाणार आहे. ह्या कार्यक्रमाची नावनोंदणी तुह्मी मेल करून करू शकता त्यासाठी मेल आयडी आहे i@Lpad.in .

अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा.
दि. २९ एप्रिल ते १ मे २०११. शुक्रवार ते  रविवार
स्थळ : महाराष्ट्र इनस्टीट्युड ऑफ टेक्नोलॉंजी  ( MIT )
S.No.124, पौड  रोड , कोथरूड ,
पुणे  ४११०३८.

स्काइप भाग -2

मागील लेखात आपण स्काइप कसं कार्यान्वित करायचं ते पहिल. या लेखात आपण स्काइपचा वापर कसा करायचा ते पाहू. खाली दिलेल्या स्काइपच्या कुठल्याही सुविधा वापरून आपल्याला ज्या व्यक्तीला संपर्क करायचा आहे ती व्यक्ती ऑनलाईन असणे व आपल्या संगणकाला माइकाची सुविधा असलेले headphones असणे गरजेचे आहे.

मागील लेखात आपण स्काइप कसं  कार्यान्वित करायचं  ते पहिल. या लेखात  आपण स्काइपचा वापर कसा करायचा ते पाहू. खाली दिलेल्या स्काइपच्या कुठल्याही सुविधा वापरून आपल्याला ज्या व्यक्तीला संपर्क करायचा आहे ती व्यक्ती ऑनलाईन असणे  व  आपल्या संगणकाला माइकाची सुविधा असलेले headphones  असणे  गरजेचे आहे.
ऑडियो व व्हिडीओ  कॉल
स्काइपचा  वापर करून आपण ऑडियो व  व्हिडीओ कॉल करू शकतो. ज्या व्यक्तीला आपल्याला कॉल करायचा आहे त्या व्यक्तीचे नाव आपल्या संपर्क यादीमधून निवडायचे.  नाव निवडल्यानंतर उजव्या बाजूच्या स्क्रीनवर call असे बटण दिसेल त्यावर क्लिक केल्यावर तुमचा कॉल सुरु होईल. तुमचा कॉल संपेपर्यंत तुह्माला  खाली दिल्याप्रमाणे स्क्रीन दिसेल.

कॉल बंद करण्यासाठी End call या बटणावर क्लिक करा.
व्हिडीओ कॉल करण्यासाठी Video call या बटणावर क्लिक करा. यासाठी आपल्या संगणकावर वेब कॅम असणे गरजेचे आहे.

समूह  कॉल (conference call )
कॉन्फरन्स कॉलचा वापर करून  आपण  एकाचवेळी अनेक व्यक्तींशी संवाद साधु शकतो.  त्यासाठी add people या बटणावर क्लिक करा.त्यानंतर तुह्माला खाली दाखवल्याप्रमाणे एक स्क्रीन दिसेल.

तुह्माला हवी असलेल्या व्यक्तींची नावे संपर्क यादीतून निवडा व select या बटणावर क्लिक करा. आता तुह्माला ज्या व्यक्तींशी बोलायचं आहे त्या व्यक्तींची यादी तयार झाली. त्यानंतर add या बटणावर क्लिक करा.आता तुह्माला खाली दाखवल्याप्रमाणे स्क्रीन दिसेल त्यावरील Call group या बटणावर क्लिक करा.

अशाप्रकारे  तुह्मी एकाच वेळी अनेक व्यक्तींशी संवाद साधु शकता.

समूह चर्चा (conference chat )

समूह कॉलप्रमाणेच तुह्मी समूह चर्चा करू शकता.त्यासाठी वर दिल्याप्रमाणे ज्या व्यक्तींशी चर्चा करायची आहे त्या व्यक्तींना समाविष्ट (add ) करा आणि उजव्या बाजूला असलेल्या विंडोवर लिहायला (chat ) सुरवात करा. अशाप्रकारे तुह्मी एकाचवेळी अधिक व्यक्तींशी संवाद (chat ) साधु शकता. तुह्माला समूह चर्चा करताना खाली दाखविल्याप्रमाणे स्क्रीन दिसेल.     

फाइलची देवाणघेवाण ( file transfer )
स्काइपचा वापर करून आपण एखाद्याला आपल्या संगणकावरील  फाइल पाठवू शकतो. त्यासाठी  संपर्क यादी मधून त्या व्यक्तीचे नाव निवडा व उजव्या बाजूला असलेल्या स्क्रीनवरील send file या पर्यायावर क्लिक करा.

त्यानंतर तुह्माला पाठवायची असलेली फाइल निवडा व  Open या बटणावर क्लिक करा.
आता आपल्याला एखाद्या व्यक्तीकडून फाइल घ्यायची असेल तर त्या व्यक्तीने फाइल पाठवल्यावर आपल्याला save file व cancel असे दोन पर्याय दिसतील त्यातील save file ह्या पर्यायावर क्लिक करा.                                                                                                                                                                                                                    

फाइल जतन(save) करण्यासाठी  ती आधी स्वीकारावी लागते त्यासाठी OK या बटणावर क्लिक करा.

त्यानंतर ती फाइल आपल्याला कुठे जतन (save) करून ठेवायची आहे ती जागा निवडा व save या बटणावर क्लिक करा.

म्हणजे आता ती फाइल आपल्या संगणकावर जतन(save) झाली.

अशाप्रकारे  दैनंदिन जीवनात उपयुक्त ठरू  शकणाऱ्या विविध सेवा स्काइप  आपल्याला उपलब्ध करून देते.

डॉट नेट फ्रेमवर्क

डॉट नेट फ्रेमवर्क हा शब्द अनेकदा कानावर पडतो. हे नेमकं काय आहे, कसं काम करतं याचा थोडा उहापोह करण्याचा इथे मी प्रयत्न करणार आहे.

डॉट नेट फ्रेमवर्क म्हणजे नेमकं काय?

फ्रेमवर्क म्हणजे अनेक components चा  जसं libraries, dlls, functions, classes इ. यांचा एकत्रित संच. ह्यामुळे कोणतेही application करणे सुसह्य होते.  हे सर्व एकत्र करून जर एका ठिकाणी आपल्याला दिले, तर आपल्याला हव्या त्या गोष्टी वापरून आपण आपल्याला हवे ते application बनवू शकतो.

मायक्रोसॉफ्टने उपलब्ध करून दिलेले हे डॉट नेट फ्रेमवर्क वापरून आपल्याला अनेक भाषांमधून code करणे सहज शक्य होते. जसं VB.Net / C#.Net/ J#.Net/ ASP.Net आहे ना ही interesting गोष्ट? याचे फायदे असे की, एक तर आपण या अनेक भाषा वापरू शकतो आणि दुसरं म्हणजे त्या एकाच platform वर चालू शकतात. प्रत्येक भाषेसाठी वेगळे काही install करायची गरज नाही.

आता अगदी स्वाभाविक प्रश्न असा येतो की, ही सारे कसे काय शक्य आहे?

याचे उत्तर आहे architecture. त्याची बांधणी.

हे चित्र येथून घेतले आहे. here

वरील चित्रात दाखविल्याप्रमाणे, आपला code कंपाईल होऊन पुढील प्रक्रियेसाठी Common Language Infrastructure येथे जातो.

Common Language Infrastructure हे CIL (Common Intermediate Language) आणि CLR (Common Language Runtime) यांनी बनलेले आहे.

CIL(Common Intermediate Language):  CIL चे काम म्हणजे .Net ने दिलेल्या कोणत्याही भाषेतील कोड एका विशिष्ट भाषेत म्हणजे Common Intermediate Language मधे रूपांतरीत करणे असे आहे. म्हणजे नेमके काय? तर उदा. जर आपण C#.Net मधे Double हा Data Type उपलब्ध आहे तर VB.Net मधे Decimal उपलब्ध आहे. असे निरनिराळे Data Types, functions आणि procedures ह्या .Net framework ने उपलब्ध केलेल्या सर्वच भाषांमधे उपलब्ध आहेत. ह्या निरनिराळ्या Data Types/ Functions/ Procedures चा अर्थ किंवा व्याख्या ह्या कुठेतरी सामायिक भाषेमधे असणे वा रूपांतरीत करणे अत्यावश्यक आहे.  तरच आपण निरनिराळ्या भाषा एकच framework वापरून compile करू शकतो. हे रूपांतरणाचे कार्य CIL द्वारे केले जाते.

CLR: Common Language Runtime चे कार्य म्हणजे CLI चे रूपांतर machine readable language मधे करणे. प्रत्येक कोड हा शेवटी Binary मधे रूपांरतीत होतो. तर हे रूपांतरण करण्याचे कार्य CLR द्वारा केले जाते.

तर या काही मूळ गोष्टी आहेत ज्या डॉट नेट फ्रेमवर्कमधे समाविष्ट आहेत.

स्काईप

स्काईप हे असे एक सॉफ़्ट्वेअर आहे ज्याचा वापर करुन आपण जगातील इतर व्यक्तींशी संवाद साधू शकतो. स्काईपचा वापर आपण ऑडियो व व्हिडिओ कॉल करण्यासाठी करू शकतो. स्काईपच्या वापरासाठी आपल्याला ते सॉफ्टवेअर आपल्या संगणकावर कार्यान्वित करावे लागते. ते आपण येथून डाउनलोड करू शकता.

स्काईप हे असे एक सॉफ़्ट्वेअर आहे ज्याचा वापर करुन आपण जगातील इतर व्यक्तींशी संवाद साधू शकतो.  स्काईपचा वापर आपण ऑडियो व व्हिडिओ  कॉल करण्यासाठी करू शकतो. स्काईपच्या वापरासाठी आपल्याला ते सॉफ्टवेअर आपल्या संगणकावर कार्यान्वित करावे  लागते. ते आपण येथून डाउनलोड करू शकता.

स्काईप चॅट, ऑडियो व व्हिडिओ कॉलची सेवा विनामूल्य पुरवते. स्काईपचा वापर करून खूप कमी दरात आंतर्राष्ट्रीय फ़ोन व sms ही करू शकतो. मात्र त्यासाठी स्काईप शुल्क आकारते.
ही सेवा वापरण्याचे प्रमुख कारण म्हणजे व्हॉईस क्वालिटी अतिशय चांगली असते.

स्काईपच्या वापरासाठी आवश्यक गोष्टी

  • सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे स्काईपच्या वापरासाठी इंटरनेट कनेक्शन असणे गरजेचे आहे
  • ज्या व्यक्तीशी आपल्याला संवाद साधायचा आहे त्या व्यक्तीचे स्काइपवर अकाउंट असणे आवश्यक आहे

तुमच्या संगणकावर स्काईप कार्यान्वित कसे कराल?

१.  तुम्ही डाउनलोड केलेल्या फाइलवर डबल क्लिक करा.

२.  त्यानंतर सुचनांनुसार installation च्या पायऱ्या पूर्ण करा.

३. त्यानंतर तो तुम्हाला तुमच्या स्काइप अकाउंट विषयी विचारेल त्यावेळी तुमचे अकाउंट तयार करण्यासाठी खाली दिल्याप्रमाणे  संपूर्ण फॉर्म भरा.

Form

४. जर तुह्मी निवडलेले स्काइपचे नाव उपलब्ध नसेल, तर स्काइप उपलब्ध असलेल्या नावांची यादी पुरवतो आपण त्यापैकी एक नाव निवडू शकतो.

५. त्यानंतर आपल्याला आपली माहिती  भरावी लागते जसे की आपण रहात असलेले शहर ,देश इत्यादि .ही माहिती भरून झाल्यावर उजव्या कोपरयात असलेल्या Ok या बटनावर क्लिक करा.

skype profile

६. आता  तुमचे अकाउंट तयार झाले आहे .अकाउंट  तयार झाल्यानंतर तुमची स्क्रीन अशी दिसेल.

Screen

स्काईप कसे वापराल ?

वर नमुद केल्याप्रमाणे ज्या व्यक्तीशी आपल्याला संवाद साधायचा आहे त्या व्यक्तीचे स्काईपवर अकाउंट असणे गरजेचे आहे, त्याचबरोबर  ती व्यक्ती तुमच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमधे असणेही  गरजेचे आहे. त्यासाठी Contact या मेनूमधील Add Contact  हा  पर्याय निवडा.  
त्यानंतर विचारलेल्या महितीपैकी ई-मेल आयडी किंवा स्काईप युजर नेम लिहून add या बटनावर क्लिक करा. म्हणजे ती व्यक्टी तुमच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमधे समाविष्ट होईल.

Add Contact
तुम्ही समाविष्ट केलेल्या व्यक्तिंची यादी अशाप्रकारे डाव्या बाजूला दिसेल.

contacts

ज्या व्यक्तिशी तुम्हाला  संवाद साधायचा आहे ती व्यक्ती ऑनलाइन असणे आवश्यक आहे.
लिस्टमधील त्या व्यक्तीचे  नाव सिलेक्ट केल्यावर तुम्हाला खालच्या बाजूला तुमचा मेसेज लिहिण्यासाठी जागा आहे. तिथे तुम्ही तुमचा मेसेज लिहून एंटर की दाबा. तो मेसेज संबंधीत व्यक्तीच्या तसेच तुमच्या  स्क्रीनवर दिसेल. त्याने दिलेले उत्तरही खालोखाल तुमच्या स्क्रीनवर दिसेल . अशाप्रकारे तुह्मी एकमेकांशी संवाद साधू शकता. तुमचा संवाद खाली दिलेल्या चित्रात दाखविल्याप्रमाणे तुमच्या स्क्रीनवर दिसेल.

Chat

ही उपयुक्त सुविधा नक्की वापरून पहा.

याचप्रकारे तुम्ही स्काईप वापरून  ऑडियो व व्हिडिओ कॉल, कॉन्फरन्स कॉल तसेच फ़ाइल शेअरिंग, स्क्रीन शेअरिंग करू शकता. याबद्दलची माहिती आपण पुढील लेखात पाहू.