RSS feed आणि गुगल रीडर

RSS (Really Simple Syndication) हा वेबसाईट कडून अपडेट्स मिळवण्याचा एक format आहे. तुम्ही साईटच्या RSS feeds ला सबस्क्राइब केले की तुम्हाला प्रत्येक वेळी साईटवर जाऊन अपडेट्स बघण्याची गरज नाही. साईटवर जेंव्हा नवीन पोस्ट्स येतील तेंव्हा ते अपडेट्स तुम्हाला तुमच्या RSS feed reader मध्ये मिळतील.

जर तुम्ही इंटरनेट वापरत असाल आणि बरेच ब्लॉग्स, वेबसाईट्स वाचत असाल, तर त्या त्या साईटवर नवीन माहिती आली आहे की नाही हे बघण्यासाठी तुम्ही काय करता ?

साईट्स बुकमार्क्स करून प्रत्येक वेळी सर्व साईट्स उघडून बघणे हा एक पर्याय आहे. पण त्याचे बरेच तोटे आहेत. एका संगणकाच्या browser वर सेव्ह केलेले बुकमार्क्स तुम्हाला दुसऱ्या संगणकावर पाहता येत नाहीत. बरेचसे ब्लॉग्स अनियमितपणे अपडेट्स होतात. त्यामुळे एखादी साईट उघडल्यावर जुनीच पोस्ट दिसण्याचा प्रकार बरेचदा दिसतो. इंटरनेटचा स्पीड कमी असल्यास वेळ आणि bandwidth दोन्ही वाया जाते.

दुसरा पर्याय म्हणजे इमेलद्वारा सबस्क्रीप्शन. हा एका चांगला पर्याय असला तरी याचेही काही तोटे आहेत. एक म्हणजे तुम्ही वाचत असलेल्या सगळ्याच साईट्सवर हा पर्याय असतो असे नाही. आणि बरेचदा अश्या ठिकाणी मेलआयडी दिल्यावर स्पॅममेल्सच जास्त येण्याची शक्यता असते.

तिसरा पर्याय म्हणजे आर.एस.एस. फीड द्वारा अपडेट्स मिळवणे.

RSS (Really Simple Syndication) हा वेबसाईट कडून अपडेट्स मिळवण्याचा एक format आहे. तुम्ही साईटच्या RSS feeds ला सबस्क्राइब केले की तुम्हाला प्रत्येक वेळी साईटवर जाऊन अपडेट्स बघण्याची गरज नाही. साईटवर जेंव्हा नवीन पोस्ट्स येतील तेंव्हा ते अपडेट्स तुम्हाला तुमच्या RSS feed reader मध्ये मिळतील. RSS reader मधून तुम्ही सबस्क्राइब केलेल्या सर्व साईट्स चे अपडेट्स एकाच User interface मध्ये दिसतात. त्यामुळे एकाद्या ब्लॉगवरील फॉंट अथवा background कलर आवडत नसेल तरी काही फरक पडत नाही.

गुगल रीडर हि गुगलची RSS feed reader ची सर्व्हिस आहे. गुगल च्या account ने तुम्ही यावर लॉग-इन करू शकता. लॉग-इन केल्यावर डाव्या बाजूला असलेल्या “Add Subscription” मध्ये तुम्हाला हव्या असलेल्या साईटची URL टाकले की झाले. त्या साईटवर होणारे सगळे अपडेट्स तुम्हाला गुगर रीडर वर कळवण्यात येतील. गुगल रीडरवर नवीन फीड्स शोधण्याचीसुद्धा सोय आहे ज्याद्वारे तुम्ही तुमच्या आवडीच्या विषयाचे नवीन ब्लॉग्स, साईट्स शोधू शकता.

गुगल रीडर मध्ये नवीन साईट कधी Add करायची हे सांगणारा हा व्हीडीओ तुम्ही पाहू शकता.

टेक मराठी सभा अहवाल : सप्टेंबर २०१०

सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या टेक मराठीच्या सभेत विषय होता “मराठी ब्लॉग/वेब-साईटस कशा बनवायच्या”. साधं-सोपं डॉट कॉम ही त्यांची पहिली द्रुपलमधील वेब-साईट. जी प्रचंड लोकप्रिय झाली. ४०००० हून अधिक विझिटर्स (visitors), ४ लाखाहून अधिक पेज व्ह्यूज (pageviews) या साईटला मिळाल्या.

त्यांनी सादर केलेले पॉवर पॉईंट प्रेझेंटेशन दिले आहे.
याशिवाय त्यांनी बोलताना सांगितलेले काही महत्वाचे मुद्दे व श्रोत्यांनी विचारलेले काही प्रश्न खाली देत आहे.

सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या टेक मराठीच्या सभेत विषय होता “मराठी ब्लॉग/वेब-साईटस कशा बनवायच्या”. आपले वक्ते श्री. प्रसाद शिरगांवकर यांनी प्रथम स्वत:ची ओळख करून दिली. ते शिक्षणाने ICWA (Cost Accountant) आहेत. मात्र गेली अनेक वर्ष आय. टी. क्षेत्रातच काम करत आहेत. काही वर्षे लंडनमधे काम करत होते, त्यानंतर ते भारतात परतले व त्यांनी २ वर्षांपूर्वी त्यांची स्वत:ची “मराठी वेब-साईटस” ही संस्था सुरू केली. याद्वारे ते मराठी वेब साईटस बनवतात. गेल्या २ वर्षांत त्यांनी ४५ हून अधिक विविध क्षेत्रात  वेब-साईटस बनविल्या. त्याच प्रमाणे http://www.designs2drupal.com/ ह्या संस्थेद्वारे ते द्रुपलमधील थिम बनविण्याचे काम करतात.
साधं-सोपं डॉट कॉम ही त्यांची पहिली द्रुपलमधील वेब-साईट. जी प्रचंड लोकप्रिय झाली. ४०००० हून अधिक विझिटर्स (visitors), ४ लाखाहून अधिक पेज व्ह्यूज (pageviews) या साईटला मिळाल्या.

त्यांनी सादर केलेले पॉवर पॉईंट प्रेझेंटेशन खाली दिले आहे.


याशिवाय त्यांनी बोलताना सांगितलेले काही महत्वाचे मुद्दे खाली देत आहे.
  • ब्लॉग सुरू का करावा हे सांगताना ते म्हणाले की, मुळात तो सुरू करण्याचा हेतू काय आहे, आपल्याकडे लिहिण्यासाठी तेवढा माहितीचा साठा आहे का, तुम्ही नियमीत लिहू शकाल का याचा विचार करून, मगच तो चालू करावा. अनियमीतपणे लिहीणे, वाटले तर लिहिणे यामुळे तुमच्या वाचकांवर अन्याय होतो, तसे करू नये. कारण लोक काही नियमीत वाचायला मिळेल या हेतूने तुमच्या ब्लॉगवर येतात.
  • तसेच ब्लॉगचा पत्ता ठरविताना तो विचार करून ठरवावा. जेणेकरून तो पत्ता तुमच्या         visiting card वर छापता येईल, परत बदलावा लागणार नाही.
  • मराठी बोलणारा फार मोठा वर्ग आहे, मात्र त्या मानाने वेब वर फार काही माहिती मराठीतून नाही, असे का? मराठीत फार तर १०० एक साईटस असतील. हे बदलणे आपल्याच हातात आहे. मराठी विकीपिडीयावर योगदान देणे गरजेचे आहे.
  • मात्र आपली साईट/ ब्लॉग हा युनिकेडमधेच करा. त्यामुळे ती सर्वत्र नीट दिसेल. फॉंटचा काहीही प्रश्न येत नाही. डाटा ट्रान्सफर करण्यास सुविधा होते. मोबाईलमधे बिनदिक्कत दिसते. सर्च मधे दिसतात.

श्रोत्यांनी  विचारलेले काही प्रश्न:

  • आपली साईट/ब्लॉग प्रमोट कसा करायचा? गूगलमधे येण्यासाठी (इन्डेक्स होण्यासाठी) काय करायचे?

– खरं तर वेळ हाच पर्याय आहे. इंग्रजी साईटसप्रमाणे मराठी साईटसपण यायला अजून १-२ वर्षं जावी लागतील.

  • गूगलमधे मराठी जाहिरातींची सुविधा?

– नाही.

  • कोणते CMS वापरायचे ते कसे ठरवायचे?

– त्यांच्या तुलना काही साईटसवर दिल्या आहेत. त्यातील features व आपली गरज यावरून   ठरवावे. जर द्रुपल वापरायचे असेल तर ते नीट शिकून घ्यावे लागते. त्या मानाने WordPress सोपे आहे. फार काही वेगळे नको असेल तर WordPress हा उत्तम पर्याय आहे. मात्र खूप सुविधा हव्या असल्यास द्रुपल वापरावे.

  • मराठी भाषेत ई-मेलचे पत्ते येतील का?

– हो, येऊ घातले आहेत. यावर्षी येणं अपेक्षित आहे.

  • एकापेक्षा जास्त भाषांमधे साईट्स करायच्या असल्यास काय वापरावे?

– त्यासाठी द्रुपल किंवा जुमला हे पर्याय उपलब्ध आहेत.

मराठीत टाईप / ब्लॉग / इमेल कसं करायचं?

हा मूळ लेख  http://www.harshadoak.com वर हर्षद ओक यांनी लिहिला असून  http://bit.ly/bBLidn येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो पुन:प्रकाशित केला आहे.

नमस्कार. हा माझा मराठीतला पहिला ब्लॉग आहे. मी मराठी शेवटचं शाळेत लिहिलं आणि आता १५ वर्षांनंतर परत प्रयत्न करतो आहे. अवघड जातयं पण मजा पण येतेय. पहिला मराठी ब्लॉग कशावर लिहू असा विचार करत होतो. मग म्हटलं मराठीत टाईप / ब्लॉग / इमेल कसं करायचं तेच लिहुया.

मराठी टायपिंग

बघितलं तर मराठी टायपिंग करता येणंच महत्वाचं आहे. एकदा ते जमलं की मग इमेल / ब्लॉग / लेख काहीही लिहिणं सोपं आहे. मराठी टायपिंग करण्यामधला मुख्य अडथळा म्हणजे अपल्या सगळ्यांकडचे इंग्रजी भाषेतले कीबोर्ड. कीबोर्डला मराठीत टंकलेखनयंत्र म्हणतात असं दिसतंय, पण आपण मराठी फार ताणायला नको आणि त्याला कीबोर्डच म्हणूया.

मराठी टाइप करायचा एक मार्ग म्हणजे कीबोर्डवरच्या प्रत्येक इंग्रजी अक्षराच्या सुसंगत मराठी अक्षर पाठ करणे. DTP व्यवसायातील काही व्यक्ती अगदी सहज आणि कीबोर्ड कडे न बघता धडाधड मराठी टाईप करतात. पण हे तुमच्या-आमच्यासारख्या क्वचित मराठी टाइप करणाऱ्या सामान्यांना जमण्यातलं नाही.

Transliterate

दुसरा सोप्पा मार्ग आहे तो इंग्रजी मधे टाईप करायचं आणि असं सॉफ्टवेअर वापरायचं की जे त्या इंग्रजीला transliterate करून मराठी करेल. मी transliterate म्हणतोयं आणि translate नाही याची नोंद घ्या. Transliterate म्हणजे एका भाषेतून दुसऱ्या भाषेत अक्षरांच्या उच्चारानुसार भाषांतर. तुम्हाला जर मराठीत ‘खुर्ची’ लिहायच असेल तर तुम्ही इंग्रजीत ‘khurchi’ लिहायच आणि सॉफ्टवेअर आपोआप स्क्रीन वर ‘खुर्ची’ लिहील. Translate करत असतो तर आपण ‘chair’ लिहिलं असतं, पण transliterate मध्ये तसं नाही करत आणि ‘khurchi’ लिहितो.

इंग्राजी – मराठी transliterate साठी Google IME , Shree Lipi, Baraha आणि Lipikaar हे पर्याय आहेत. श्रीलिपी मध्ये सगळ्यात जास्ती features आहेत असं त्यांच्या संकेतस्थळावरनं वाटतायं तरी, पण श्रीलिपी फुकट मिळणारं सॉफ्टवेअर नाहीये. लिपिकारमध्ये पण १७ भाषांमध्ये लिहायची क्षमता आहे पण लिपिकारवरचं काम थंडावलाय असं त्यांच्या संकेतस्थळावरनं वाटत आहे. लिपिकारचा फुकट आणि विकत अशी दोन्ही versions आहेत. CDAC Leap नावाच सॉफ्टवेअरपण पूर्वी मिळत असे. त्याच्यावरचं काम पण बंद दिसतंय. मी काही वर्षांपूर्वी CDAC Leap वापरलं होतं, पण सध्या तरी लिपिकार आणि Google IME वापरतो आहे.

चित्र १: गुगल IME Auto Complete

मी हा ब्लॉग लिहायला Google IME वापरत आहे आणि ते उत्तम काम करत आहे. IME download आणि install करणं अगदी सोपं आहे. http://www.google.com/ime/transliteration/ वरन फाईल घ्या आणि ती run करा. IME नीट install झालं की तुम्हाला बहुतेक करून स्क्रीनवर उजव्या हाताला खाली IME चा नवीन टूलबार दिसेल, किंवा English – Marathi switch करायचं बटन तरी दिसेल. चित्र २ पहा.

चित्र २: IME Toolbar

IME मध्ये भाषा बदलून मराठी करा आणि तुम्ही कुठल्याही application मध्ये मराठी टाईप करू शकाल. IME मधली “auto complete” सुविधा खूप वेळ वाचवते. उदाहरण म्हणजे तुम्ही amit लिहिलत कि तो अमिताभ पर्येंत सल्ला देतो, चित्र १ पहा. असंच सगळ्या शब्दांच्या बाबतीत होतं.

जर तुम्ही संगणक क्षेत्रातल्या विषयावर किंवा कुठल्याही ‘technical’ विषयावर लिहीत असाल तर सारखेच इंग्रजी शब्द वापरायला लागतात. IME मध्ये तुम्ही भाषा सहज switch करू शकता ‘Alt+Space’ दाबून.

चित्र ३: 1गुगल इंग्रजी – मराठी ट्रांसलिटरेट

चित्र ४: गुगल इंग्रजी – मराठी शब्दकोश

Google IME अजूनतरी फक्त Windows वरच चालतं. त्यामुळे तुम्ही Linux किंवा Apple Macintosh वापरत असाल तर Google IME वापरता येणार नाही. अशावेळी तुम्ही http://www.google.com/transliterate/Marathi वापरू शकता.  Google Transliterate मध्ये २२ भाषा लिहायची क्षमता आहे.

टिप्स

1. स्पेलिंग/ शुद्धलेखनाबद्दल खात्री नसेल तर Google वर शोधून बघायचं. बरोबर असेल तर बहुतेक वेळा search results येतात. नसेल तर येंत नाहीत.
2. कुठला इंग्रजी शब्द अडत असेल तर Google इंग्रजी – मराठी शब्दकोशाचा वापर करा. उदहारण म्हणजे corresponding साठी सुसंगत हा मराठी शब्द आहे हेय मला सुचलं नव्हतं.
3. कीबोर्ड कडे न बघता टाईप करायला शिका / प्रयत्न करा, खूप वेळ वाचेल.
4. Help आणि User Guide नक्की वाचा. बरेच features आहेत जे लगेच नाही दिसत
5. IME Auto Complete मध्ये Google चा लोगो क्लीक केलात तर त्या शब्दावर Google search आपोआप होतं.
6. असले features आणि Keyboard shortcuts शिकणं आणि वापरणं फारच महत्वाचं आहे. कारण नाहीतर IME वापरायला अवघड जाईल आणि IME चा अधिकतम फायदा नाही येणार. सारखं स्क्रीनवर क्लीक करणं खूप वेळ खातं. http://www.google.com/ime/transliteration/help.html#features वर shortcuts आणि features आहेत, ते वापरायच्या आधी नक्की वाचा.
7. काही वेळा काही मराठी शब्द नाहीच जमत इंग्रजी मध्ये लिहायला. अशा वेळी तुम्ही ‘char picker’ उघडून अक्षर निवडू शकता. ‘char picker’ च बटन Google IME toolbar मध्ये असत.चित्र २ आणि ४ पहा.
8. तरी नाही जमला शब्द तर दुसरी कडून कॉपी पेस्ट करा. मला software सॉफ्टवेअर लिहायला अजून नाही जमलायं. ते मी कॉपी पेस्ट करतो आहे. Google var ‘फ्टवेअर’ search केलं आणि मला बरोबर सॉफ्टवेअर सापडलं.

चित्र ५: Character Picker

तसं तुम्ही IME वापरून कुठल्याही application मध्ये मराठी लिहू शकता. पण IME नसेल वापरायचं तर Gmail मध्ये सरळ मराठी ईमेल लिहिता येतो, “Compose Mail” मधे, वरच्या menu मधे मराठी निवडलं की झालं. पण ब्लॉग करायला मला Google IME हे सॉफ्टवेअर अधिक चांगलं वाटतं.

या लेखाबद्दल अभिप्राय नक्की कळवा. धन्यवाद.

हा मूळ लेख  http://www.harshadoak.com वर हर्षद ओक यांनी लिहिला असून  http://bit.ly/bBLidn येथे प्रकाशित झाला आहे; येथे तो पुन:प्रकाशित केला आहे.