GIT : आपल्या computer वर install कसे करायचे? [भाग ३]

आपण मागील लेखात पाहिल्याप्रमाणे, आपल्याला लागणारी  पहिली गोष्ट म्हणजे GIT!
GIT ही प्रणाली आपल्या मशीनवर install करण्यासाठी http://git-scm.com/downloads येथून ती download करावी आणि पुढीलप्रमाणे ती install करता येईल.
Linux वर फक्त खालील command Terminal मध्ये run केली, की GIT install होईल.
sudo apt-get insall git-core
Windows वर तुम्ही download केलेली exe run करा.
GIT Install1
येथून “Next ” Click करा.

GIT Install2

हे License Agreement आहे. येथून “Next ” Click करा.

 

GIT Install3

ह्या ठिकाणी आपल्याला आपल्या सोयीनुसार path देता येतो. येथून “Next ” Click करा.

GIT Install4

GIT Install5

GIT Install6

वरील सर्व ठिकाणी आपण काहीही बदल न करता फक्त “Next” करत रहा.

 

GIT Install7

GIT Install8

 

त्यानंतर Installation चालू होईल आणि ही शेवटची स्क्रीन दिसेल. तुमच्या मशीनवर GIT install झाले असेल.

आपल्या “Programs” मध्ये “GIT Bash”अशा पर्यायाची भर पडलेली दिसेल.

आता राहिले Smartgit, ते आपण पुढील भागात पाहू.

GIT वापरायचे कसे ? [भाग -२]

GIT Image

आपण मागील लेखात पाहिल्याप्रमाणे GIT  ही  एक प्रणाली  आहे. तर ही प्रणाली वापरण्यासाठी  आपल्याला  नेमके  काय  काय गरजेचे  आहे ?
१)GIT
२)GIT Client
३)Hosting Provider
यापैकी  प्रत्येक  गोष्टीची  अधिक  विस्ताराने  माहिती  घेऊ.

  • GIT :   ही  प्रणाली आपल्याला  आपल्या  computer   वर  install  करावी  लागते.  मागील  लेखात  सांगितल्याप्रमाणे  GIT  मोफत  उपलब्ध  आहे .
    http://git-scm.com/downloads या  ठिकाणावरून  ते  download  करता  येते. जर  तुम्ही  Linux  वापरत  असाल  तर तुमच्या Terminal  मध्ये
    $ apt-get install git Command run करा .
  • GIT  Client :  GIT  हे  commands  वापरून  चालवता  येते. परंतु  आपल्या  सुलभतेसाठी  काही  clients  म्हणजे  अशी  softwares  जी  तुम्हाला  GIT  command  साठी काही  user interface  उपलब्ध  करुन  देतात. याद्वारे  तुम्ही अत्यंत  साध्या  सोप्या  गोष्टी  वापरून  GIT  शिकू  शकता.
    यासाठी  उपलब्ध  असलेला  Smart GIT  हा  पर्याय  आपण  पुढच्या  लेखामध्ये  पाहू.
  • HostingProvider :.
    यासाठी  देखील  काही  पर्याय  उपलब्ध  आहेत.
    १) GIT  Hub
    २)Bit Bucket

तर  वरील  प्रत्येक  गोष्ट  GIT  implement  करण्यासाठी  आवश्यक  आहे. परंतु  त्याही  आधी  काही  संज्ञा (Terminologies ) आपल्याला  माहीती  असणे  गरजेचे  आहे .
१)Repository–  आपला code व फाईल्स ज्या आपल्याला GIT वापरून जतन करायच्या आहेत त्या ज्या डिरेक्टरीमध्ये आहेत ती आपली “Repository”, म्हणजेच “Storage Location”.
२)GIT  commands – GIT वापरण्यासाठी काही commands आपल्याला माहीत असणे आवश्यक आहे.

git init: एखादी डिरेक्टरी आपल्याला “Repository” म्हणून घोषित करायची असेल तर त्यासाठी ही command वापरली जाते.

git status: आपल्या Repository चे status जाणून घेण्यासाठी ही command वापरली जाते. कोणत्या फाईल्सची भर पडलेली आहे(GIT द्वारे न जोडलेल्या), कोणत्या फाइल्स बदलल्या आहेत, कोणत्या काढून टाकल्या आहेत याची सर्व माहिती ह्या command द्वारे मिळते. प्रत्येक वेळी ही command run करणे फायद्याचे ठरते कारण सगळे बदल आपल्याला लगेच लक्षात येतात.

git pull: एकापेक्षा जास्त लोक जर repository वापरत असतील तर त्यांनी केलेले बदल आपण समाविष्ट करून घेणे आवश्यक आहे. त्यासाठी ही command वापरली जाते. आपण केलेल्या बदलांना धक्का न लावता ही command ते बदल समाविष्ट करून घेते.

git commit: आता आपण बदल केलेल्या फाइल्स git मध्ये अद्ययावत करणे हे काम commit ही command करते. त्याचप्रमाणे, काय बदल केले ह्याची माहिती सुद्धा आपण या command द्वारे लिहून ठेऊ शकतो. त्यासाठी git commit -m “आपण केलेला बदल ” अशी वापरावी.

git push: आपण केलेले बदल इंटरनेटवरील repository वर म्हणजेच “Remote  repository”वर टाकायचे असल्यास ही command वापरली जाते. या command द्वारे आपण केलेले सर्व बदल एका version मध्ये सुरक्षित रहातात.

या commands जर वापरून पाहायच्या असतील तर GIT ने त्यांच्याच साईटवर एक छान सोय दिली आहे.

http://try.github.io/levels/1/challenges/3 येथे जाऊन तुम्ही या commands प्रत्यक्ष वापरून पाहू शकता.

git ही अतिशय सोपी आणि उपयोगी गोष्ट आहे. आता हे सर्व configuration आपल्या कॉम्पुटरवर कसे करायचे ते पुढील लेखात पाहू.

GIT: म्हणजे नेमके काय? [भाग -१]

GIT Image
GIT : म्हणजे नेमके काय?
खरे तर GIT म्हणजे Version Control And Source Code Management System
Version म्हणजे आवृत्ती. मग कशाची आवृत्ती? आपण GIT म्हणजे फक्त Software प्रोजेक्ट्स संदर्भातच वापरली जाणारी प्रणाली असे ऐकले असेल. पण या क्षेत्रात जरी ती मोठ्या प्रमाणात वापरली जात असेल तरी कोणत्याही प्रकारची फ़ाईल आपण GIT मध्ये संलग्न करून वापरू शकतो. म्हणजेच GIT ही Document Control System म्हणूनही वापरली जाते. Software प्रोजेक्ट्स बाबतीत बोलायचे झाल्यास, आपण लिहिलेला कोड (code) एकत्रितपणे पण प्रत्येक वेळी नव्या आवृत्तीप्रमाणे संचय करणारी एक व्यवस्था म्हणजे GIT.

आता उदाहरण द्यायचे झाल्यास, समजा, २ लोक एकाच प्रोजेक्टवर काम करत आहेत. मग आता जर एकाने काही काम केले आणि दुसऱ्याने काही आणखी काम केले तर आपल्याला ह्या दोन गोष्टी एकत्र करायला काय करावे लागेल? एका ठिकाणाहून Copy आणि दुसरीकडे Paste:) बरोबर ना? मग ह्या प्रकारात इकडे-तिकडे काहीतरी गोंधळ होतात आणि चालणारे software चालेनासे होते. त्याचप्रमाणे जर बदल केलेली प्रत्येक आवृत्ती आपणांस सांभाळायची असेल तर काय? एकाच ठिकाणी दोघांना बदल करायचा असेल, तर काय? आता केलेले बदल नाहीसे करून पूर्ववत करायचे असेल तर? एका तयार आवृत्तीपासून परत २-३ वेगळ्या आवृत्ती करायच्या असल्यास काय? असे अनेक प्रश्न आहेत ज्यांचे उत्तर आहे GIT!
म्हणजे वर दिलेले सर्व घटनाक्रम लक्षात घेऊन त्या सर्व बाबींसकट तुमच्या source code ची काळजी घेणारी ही एक प्रणाली आहे.

जशी GIT ही एक प्रणाली आहे त्याचप्रमाणे आणखी काही प्रणालीदेखील अस्तित्वात आहेत जसे की, SVN, Mercurial इ. मात्र या लेखमालेत आपण GIT विषयीच शिकणार आहोत.

GIT च्या इतिहासाविषयी थोडेसे:
GIT प्रणाली तयार होण्यामागे एक गोष्ट दडलेली आहे. आपल्याला माहित आहे की Linux कर्नल हे Open Source आणि अतिशय व्यापक प्रोजेक्ट आहे. ह्या प्रोजेक्टवर अनेक जण काम करत असल्याने लहान लहान तुकड्यामध्ये ते विकसीत झाले.Linux च्या सुरवातीच्या बऱ्याच काळात (१९९१ ते २००२) वेळोवेळी केलेले बदल archived फाईल्सच्या माध्यमात संग्रहीत केले जात. २००२ मध्ये मात्र यासाठी linux community, BitKeeper नावाची एक Propritory DVCS System वापरु लागले. २००५ मध्ये मात्र Linux आणि ही कंपनी यांत वाद झाल्याने ही मोफत सेवा बंद करण्यात आली. आणि हीच गोष्ट Linux Community, प्रामुख्याने लायनस टोरव्हॉल्ड्स (Linus Torvalds) Linux चा जनक, ह्यांना GIT निर्माण करण्यास प्रेरक ठरली व GIT चा जन्म झाला.
ही सुविधा तयार करताना प्रामुख्याने खलील बाबींचा विचार करणात आला:

  • Speed (वेग)
  • Simple design (साधं-सोप्पं design )
  • Strong support for non-linear development (thousands of parallel branches)
  • Fully distributed
  • Able to handle large projects like the Linux kernel efficiently (speed and data size)

२००५ पासून linux ही वापरण्यासाठी अतिशय सुलभ आणि वरील सर्ब बाबी अंतर्भूत असलेली सक्षम प्रणाली म्हणूनच सर्वमान्य आहे.
GIT हे मोफत उपलब्ध असून GNU( General Public License) च्या अंतर्गत वितरीत केले जाते.

GIT कसे वापरायचे, त्यासाठी कोणकोणते मार्ग उपलब्ध आहेत हे आपण पुढील भागात पाहू.

(छायाचित्र : आंतरजालावरून साभार)